التهاب اپیدیدیم چیست؟
اپیدیدیم لولهای باریک و پیچ‌خورده است که در پشت هر بیضه قرار دارد و اسپرم در آن بالغ و ذخیره میشود. وقتی این لوله ملتهب شود، به آن التهاب اپیدیدیم یا اپیدیدیمیت میگویند. این عارضه در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما در مردان جوان و میان‌سال شایع‌تر است. اگر التهاب به خود بیضه هم گسترش پیدا کند، به آن اپیدیدیمو ارکیت گفته میشود؛ همان چیزی که بسیاری از بیماران با نام «عفونت بیضه» می‌شناسند.
علائم شایع
نشانه‌ها معمولاً طی یک تا دو روز به‌تدریج ظاهر می‌شوند و اغلب یک‌طرفه‌اند:
- درد و حساسیت به لمس در یک سمت کیسهٔ بیضه
- تورم، قرمزی یا گرمی پوست ناحیه
- احساس سنگینی یا کشیدگی در بیضه
- سوزش یا تکرر ادرار و گاهی ترشح از مجرا
- در برخی موارد تب و بی‌حالی
نکتهٔ مهم: اگر درد بیضه به‌صورت ناگهانی و بسیار شدید شروع شود — به‌ویژه در نوجوانان — احتمال پیچخوردگی بیضه مطرح است که یک اورژانس واقعی است؛ در چنین شرایطی بهجای گرفتن نوبت، بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید.
چه عواملی باعث التهاب اپیدیدیم می‌شوند؟
شایعترین علت، عفونت‌های باکتریایی است که از مجاری ادراری یا از راه تماس جنسی به اپیدیدیم می‌رسند. بزرگی پروستات، سابقهٔ سونداژ یا اعمال روی مجاری ادراری، و برگشت ادرار به مجرا نیز می‌توانند زمینه‌ساز باشند. در موارد کمتری، التهاب بدون عفونت و به‌دنبال ضربه یا برخی داروها ایجاد میشود. تشخیص علت دقیق بر عهدهٔ پزشک است، چون مسیر درمان بر اساس همین علت تعیین میشود.
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی برای درد و تورم بیضه، متخصص اورولوژی (جراحی کلیه و مجاری ادراری و تناسلی) است. اورولوژیست با معاینه و آزمایش‌های لازم، اپیدیدیمیت را از سایر علتهای درد بیضه افتراق می‌دهد و درمان را شروع میکند. برای کودکان و نوجوانان، در صورت دسترسی، اورولوژیست کودکان انتخاب مناسب‌تری است. اگر عفونت مقاوم یا عودکننده باشد، ممکن است پزشک شما را به متخصص بیماریهای عفونی نیز ارجاع دهد. در همین صفحه می‌توانید پزشکان دارای نوبت فعال را ببینید و به‌صورت اینترنتی نوبت بگیرید.
روند تشخیص و درمان چگونه است؟
پزشک ابتدا شرححال میگیرد و معاینه انجام می‌دهد؛ سپس بسته به شرایط ممکن است آزمایش ادرار، آزمایش خون یا سونوگرافی بیضه درخواست کند. سونوگرافی در موارد لازم به بررسی جریان خون کمک میکند، اما همیشه پیچخوردگی را رد نمی‌کند و نباید رسیدگی فوری در صورت شک بالینی را عقب بیندازد. درمان معمولاً دارویی است و در کنار آن استراحت، بالا نگه داشتن کیسهٔ بیضه و کمپرس سرد به کاهش علائم کمک میکند. دورهٔ درمان تجویزشده را کامل کنید. اگر طی ۷۲ ساعت بهبودی شروع نشد، برای ارزیابی مجدد با پزشک تماس بگیرید؛ بدترشدن درد، تب شدید یا بدحالی نیاز به رسیدگی زودتر دارد. برطرف‌شدن کامل درد ممکن است چند هفته طول بکشد. درمان بهموقع خطر عوارض را کاهش می‌دهد. اگر علت عفونت جنسی باشد یا پزشک به آن شک کند، شریک جنسی هم باید ارزیابی و در صورت نیاز درمان شود؛ تا درمان هر دو و رفع علائم از رابطه جنسی پرهیز کنید.