تومور مثانه به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در دیوارهٔ داخلی مثانه گفته می‌شود. این تومورها می‌توانند خوش‌خیم (غیرسرطانی) یا بدخیم (سرطانی) باشند. شایع‌ترین علامت آن، وجود خون در ادرار است که ممکن است با درد همراه نباشد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی (جراح کلیه و مجاری ادراری) نقشی کلیدی در موفقیت درمان دارد.
علائم هشداردهنده تومور مثانه: چه زمانی باید نگران شویم؟
اصلی‌ترین و شایع‌ترین علامت تومور مثانه، وجود خون در ادرار است که در پزشکی به آن «هماچوری» (Hematuria) می‌گویند. این خون ممکن است به وضوح دیده شود و رنگ ادرار را صورتی، قرمز یا قهوه‌ای کند، یا فقط زیر میکروسکوپ قابل تشخیص باشد. علائم دیگر می‌تواند شامل تکرر ادرار، احساس فوریت در ادرار کردن، سوزش یا درد هنگام ادرار و درد در ناحیه لگن باشد. مهم است که وجود خون در ادرار، حتی برای یک بار، نادیده گرفته نشود و برای بررسی علت آن حتماً به پزشک مراجعه شود.
روند تشخیص تومور مثانه در مطب و بیمارستان
پس از مراجعه به متخصص اورولوژی، اولین قدم‌ها معمولاً شامل گرفتن شرح حال دقیق و انجام آزمایش ادرار برای بررسی وجود خون و سلول‌های غیرطبیعی است. گام تشخیصی کلیدی، «سیستوسکوپی» (Cystoscopy) است؛ در این روش، پزشک با یک لولهٔ باریک مجهز به دوربین، داخل مثانه را مشاهده می‌کند. اگر توده یا ناحیه مشکوکی دیده شود، ممکن است در همان زمان یا طی یک جراحی کوتاه به نام TURBT، از آن نمونه‌برداری (بیوپسی) شود تا نوع تومور (خوش‌خیم یا بدخیم) و میزان تهاجمی بودن آن مشخص گردد.
انواع تومور مثانه و نقش آن در انتخاب روش درمان
تومورهای مثانه بر اساس میزان نفوذ به دیوارهٔ مثانه به دو دستهٔ اصلی تقسیم می‌شوند: تومورهای بدون تهاجم به عضله (Non-muscle invasive) که به عضلهٔ مثانه نفوذ نکرده‌اند و تومورهای تهاجمی (Muscle-invasive) که به عضلهٔ مثانه دست‌اندازی کرده‌اند. این طبقه‌بندی که به آن «مرحله‌بندی» (Staging) می‌گویند، در کنار نوع سلولی تومور، تعیین‌کنندهٔ اصلی روش درمان است. تصمیم‌گیری نهایی برای انتخاب بهترین روش درمانی بر عهدهٔ تیم پزشکی با در نظر گرفتن شرایط بیمار است.
روش‌های درمانی تومور مثانه: از جراحی تا درمان‌های داخل مثانه‌ای
درمان تومور مثانه کاملاً به نوع، مرحله و درجهٔ تومور بستگی دارد. برای تومورهای سطحی، درمان اصلی جراحی از طریق مجرای ادرار یا «TURBT» است. پس از آن، برای کاهش احتمال عود، ممکن است داروهایی مانند «ب‌ث‌ژ» (BCG) یا شیمی‌درمانی به صورت مستقیم داخل مثانه تزریق شود (Intravesical therapy). برای تومورهای تهاجمی، درمان‌های جدی‌تری مانند برداشتن کامل مثانه (سیستکتومی رادیکال) همراه با شیمی‌درمانی سیستمیک، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی ممکن است لازم باشد.