جراحی کلستئاتوم (Cholesteatoma Surgery) روش اصلی و ضروری برای برداشتن یک تودهٔ پوستی غیرسرطانی اما مخرب از گوش میانی و استخوان پشت گوش (ماستوئید) است. این جراحی با هدف ریشه‌کن کردن بیماری، جلوگیری از عوارض جدی مانند کاهش شنوایی دائمی، سرگیجه، فلج عصب صورت و عفونت‌های مغزی، و ایجاد یک گوش سالم و خشک انجام می‌شود.
چرا جراحی کلستئاتوم تنها راه درمان است؟
کلستئاتوم یک تودهٔ کیست‌مانند است که به دلیل رشد کنترل‌نشدهٔ سلول‌های پوستی در جای نامناسب (گوش میانی) ایجاد می‌شود. این توده با ترشح آنزیم‌ها، استخوانچه‌های ظریف شنوایی و ساختارهای اطراف را تخریب می‌کند. هیچ دارو یا قطره‌ای قادر به حذف این تودهٔ پوستی نیست و فقط آن را به‌طور موقت کنترل می‌کند. بنابراین، جراحی برای برداشتن کامل کلستئاتوم و جلوگیری از پیشرفت تخریب و بروز عوارض خطرناک، یک اقدام درمانی ضروری و غیرقابل جایگزین محسوب می‌شود.
آمادگی برای جراحی: از مشاوره تا اتاق عمل
روند درمان با مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی شروع می‌شود. پزشک پس از معاینه، معمولاً درخواست سی‌تی اسکن (CT scan) از گوش و تست شنوایی‌سنجی (ادیومتری) می‌دهد تا وسعت و تأثیر توده را ارزیابی کند. در جلسهٔ مشاوره قبل از عمل، حتماً در مورد تمام داروهای مصرفی خود، به‌ویژه داروهای ضدانعقاد خون مانند آسپرین یا وارفارین، با جراح صحبت کنید. هرگز این داروها را خودسرانه قطع نکنید؛ پزشک زمان‌بندی دقیق قطع و شروع مجدد آن‌ها را مشخص خواهد کرد. همچنین لازم است طبق دستور، برای چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشید.
انواع روش‌های جراحی: ماستوئیدکتومی چیست؟
هدف اصلی در جراحی کلستئاتوم، برداشتن کامل توده است. رایج‌ترین روش جراحی، «ماستوئیدکتومی» (Mastoidectomy) است که در آن جراح از طریق برشی در پشت گوش، به استخوان ماستوئید دسترسی پیدا کرده و بافت بیمار را خارج می‌کند. بسته به گستردگی کلستئاتوم، ممکن است جراح از تکنیک‌های مختلفی مانند حفظ دیوارهٔ کانال گوش (Canal Wall Up) یا برداشتن آن (Canal Wall Down) استفاده کند. انتخاب روش به شرایط بیمار و نظر جراح بستگی دارد و هدف نهایی، ایجاد یک گوش امن و بدون بیماری است.
دوره نقاهت و مراقبت‌های بعد از عمل
پس از جراحی، ممکن است برای یک شب در بیمارستان بستری شوید. وجود پانسمان روی گوش و داخل کانال گوش طبیعی است. احساس سرگیجهٔ خفیف، درد قابل کنترل و مقداری ترشح خونابه‌ای در روزهای اول شایع است. مهم‌ترین نکته در دورهٔ نقاهت، خشک نگه داشتن گوش است؛ از حمام کردن و ورود آب به گوش تا زمان تأیید پزشک باید خودداری شود. از انجام فعالیت‌های سنگین و فین کردن شدید نیز بپرهیزید. ویزیت‌های منظم برای خارج کردن پانسمان و بررسی روند بهبودی ضروری است.
جراحی مرحله دوم (Second Look): آیا همیشه لازم است؟
در برخی موارد، به‌ویژه در کلستئاتوم‌های وسیع، ممکن است جراح یک عمل جراحی مرحله دوم را حدود ۶ تا ۱۸ ماه پس از عمل اول برنامه‌ریزی کند. هدف از این جراحی که به آن «Second Look» یا «نگاه دوم» گفته می‌شود، اطمینان از عدم بازگشت بیماری و همچنین، در صورت امکان، بازسازی زنجیرهٔ استخوانچه‌های شنوایی (Ossiculoplasty) برای بهبود شنوایی است. لزوم انجام این عمل به نوع جراحی اولیه، وسعت بیماری و صلاحدید جراح بستگی دارد و برای همهٔ بیماران ضروری نیست.