اختلال بدشکلی بدنی وضعیتی است که در آن فرد بهطور مداوم درگیر نقص یا عیبی در ظاهر خود میشود؛ عیبی که یا اصلاً وجود ندارد یا بسیار جزئی است و دیگران معمولاً متوجه آن نمیشوند. این نگرانی صرفاً «حساسیت به ظاهر» نیست؛ میتواند ساعتها از وقت فرد را بگیرد، با اضطراب و ناراحتی زیاد همراه باشد و زندگی روزمره، روابط و اعتمادبهنفس او را تحت تأثیر قرار دهد. تفاوت آن با نارضایتی معمولی از ظاهر در شدت و پیامد است؛ نگرانی در اینجا مداوم و رنجآور است و اغلب با عیبی ناچیز یا نادیدنی از نگاه دیگران مرتبط است. نکتهٔ مهم این است که این اختلال شناختهشده و قابل درمان است و کمک گرفتن برای آن کاملاً منطقی است.
نشانههای اختلال بدشکلی بدنی چیست؟
نشانهها در افراد مختلف متفاوت است، اما برخی از رایجترین آنها عبارتاند از:
- مشغولیت ذهنی مداوم با یک یا چند بخش از ظاهر، مانند پوست، بینی، مو یا اندام
- نگاه کردن مکرر به آینه یا برعکس، اجتناب کامل از آینه
- مقایسهٔ همیشگی ظاهر خود با دیگران
- تلاش زیاد برای پوشاندن بخش موردنظر با آرایش، لباس یا حالت بدن
- پرسیدن مکرر از دیگران دربارهٔ ظاهر و اطمینانخواهی
- مراجعهٔ پیدرپی برای اقدامات زیبایی بدون آنکه نگرانی برطرف شود
اگر این افکار و رفتارها بخش زیادی از روز را میگیرند یا زندگی، کار و روابط را مختل کردهاند، بهتر است با پزشک مشورت کنید؛ تشخیص دقیق فقط با ارزیابی تخصصی ممکن است.
برای اختلال بدشکلی بدنی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی تشخیص و درمان اختلال بدشکلی بدنی، متخصص روانپزشکی است. بسیاری از افراد ابتدا به متخصص پوست یا جراح زیبایی مراجعه میکنند، اما چون ریشهٔ این مشکل مربوط به ظاهر جسمی نیست، اقدامات زیبایی معمولاً نگرانی را برطرف نمیکنند. روانپزشک در یک گفتوگوی محترمانه وضعیت فرد را ارزیابی میکند، شدت علائم و وجود مشکلات همراه مانند افسردگی یا اضطراب را میسنجد و برنامهٔ درمان مناسب را پیشنهاد میدهد. در همین صفحه میتوانید فهرست پزشکان متخصص روانپزشکی را ببینید و نوبت ویزیت را بهصورت آنلاین رزرو کنید.
اختلال بدشکلی بدنی چگونه درمان میشود؟
دو رکن اصلی درمان، رواندرمانی و در صورت لزوم دارودرمانی است. درمان شناختیرفتاری به فرد کمک میکند الگوی فکری خود دربارهٔ ظاهر را بشناسد و رفتارهایی مانند وارسی مکرر آینه یا اطمینانخواهی را بهتدریج کاهش دهد. در مواردی پزشک ممکن است برای کنترل اضطراب یا افسردگی همراه، دارو نیز در نظر بگیرد. بهبود معمولاً تدریجی است و به پیگیری منظم نیاز دارد؛ انتخاب روش مناسب به شرایط هر فرد بستگی دارد و تصمیم نهایی با پزشک است.
چه زمانی باید برای این اختلال کمک بگیریم؟
اگر نگرانی از ظاهر بخش زیادی از روز شما را میگیرد، از موقعیتهای اجتماعی دوری میکنید، یا این افکار روی خواب، کار و روابطتان اثر گذاشته است، وقت مراجعه به متخصص روانپزشکی است. اگر افکار آسیب رساندن به خود دارید، این موضوع را جدی بگیرید و بدون معطلی با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید. کمک خواستن در این شرایط نشانهٔ مراقبت از خود است.