BCG تراپی مثانه یک روش درمانی ایمونوتراپی است که برای درمان برخی سرطانهای مثانهٔ غیرعضلهتهاجمی و کاهش خطر بازگشت آنها به کار میرود؛ برای همهٔ تومورهای این گروه لازم نیست. در این روش، باکتری ضعیفشدهٔ سل (BCG) مستقیماً وارد مثانه میشود تا سیستم ایمنی بدن را برای حمله به سلولهای سرطانی تحریک کند. این درمان معمولاً پس از جراحی برداشتن تومور انجام میشود.
جلسهٔ درمانی BCG تراپی مثانه چگونه است؟
در مطب یا بیمارستان، ابتدا مثانهٔ شما از طریق یک سوند (لولهٔ باریک) خالی میشود. سپس محلول حاوی BCG از طریق همان سوند به داخل مثانه تزریق میشود و سوند خارج میگردد. از شما خواسته میشود که این محلول را برای مدت مشخصی (معمولاً یک تا دو ساعت) در مثانهٔ خود نگه دارید و دربارهٔ حرکت یا تغییر وضعیت در این مدت، دستور همان مرکز را دنبال کنید. پس از آن میتوانید ادرار خود را تخلیه کنید.
آمادگیهای لازم قبل از شروع درمان
پزشک از شما میخواهد که چند ساعت قبل از جلسهٔ درمانی، از نوشیدن مایعات زیاد خودداری کنید. این کار به دو دلیل مهم است: اول اینکه از رقیق شدن محلول BCG در مثانه جلوگیری میکند و دوم اینکه کمک میکند بتوانید محلول را برای مدت لازم در مثانه نگه دارید. تب، علائم عفونت ادراری، خون قابلمشاهده در ادرار، جراحی اخیر مثانه و داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی یا آنتیبیوتیک را پیش از جلسه اعلام کنید. ممکن است درمان به تعویق بیفتد؛ دارو را برای انجام جلسه خودسرانه قطع نکنید.
مراقبتهای ضروری پس از BCG تراپی مثانه
احتیاط هنگام دفع ادرار در همهٔ دفعاتِ بازهٔ تعیینشده مهم است، نه فقط اولین بار. برای ۶ ساعت اول پس از درمان، هنگام ادرار کردن در توالت بنشینید تا از پاشیدن ادرار جلوگیری شود. مقدار و روش استفاده از سفیدکننده را طبق آموزش کتبی مرکز رعایت کنید؛ معمولاً پس از افزودن آن ۱۵ دقیقه تا کشیدن سیفون صبر میشود. سفیدکننده را با جرمگیر اسیدی یا شویندههای دیگر مخلوط نکنید و تماس پوست با ادرار و مادهٔ ضدعفونیکننده را به حداقل برسانید. این کار باکتریهای زندهٔ BCG را از بین میبرد و از انتقال آن به دیگران جلوگیری میکند. زمان شروع نوشیدن مایعات پس از تخلیهٔ محلول را از مرکز بپرسید؛ شش ساعتِ احتیاط توالت، الزاماً شش ساعت منع نوشیدن نیست. مقدار مایعات با محدودیت احتمالی قلبی یا کلیوی هماهنگ شود.
عوارض جانبی شایع و مدیریت آنها
بسیاری از بیماران پس از BCG تراپی مثانه دچار عوارضی شبیه به آنفولانزا (تب، لرز، خستگی) و علائم ادراری (سوزش، تکرر ادرار، وجود خون در ادرار) میشوند. علائم خفیف و گذرا ممکن است طی یک تا دو روز کمتر شوند، اما شدت عارضه نشانهٔ موفقیت درمان نیست. برای تب، لرز یا علائم ماندگار و رو به تشدید با تیم درمان تماس بگیرید؛ تب بالا، بدحالی شدید یا تنگی نفس نیاز به ارزیابی فوری دارد. عفونت منتشر BCG نادر اما جدی است؛ هنگام مراجعه حتماً دریافت BCG داخل مثانه را اعلام کنید.
دورهٔ درمانی چقدر طول میکشد؟
برنامهٔ درمانی BCG تراپی مثانه معمولاً شامل دو مرحله است: یک دورهٔ «شروع» یا «القا» که به طور معمول شامل یک جلسه در هفته به مدت شش هفته است. پس از آن، بر اساس پاسخ بدن و میزان ریسک بازگشت سرطان، پزشک ممکن است یک دورهٔ «نگهدارنده» را توصیه کند؛ از برنامههای رایج، دورههای کوتاهِ سه جلسهٔ هفتگی در ماههای مشخص است و طول کل درمان بر اساس خطر و تحمل فرد تعیین میشود. برنامهٔ دقیق درمانی برای هر فرد منحصربهفرد است و توسط پزشک متخصص ارولوژی تعیین میشود.