نارسایی کبد یعنی کبد دیگر نمیتواند بخشی از وظایف حیاتی خود، مانند ساخت عوامل انعقادی و پردازش مواد زائد، را بهخوبی انجام دهد. این وضعیت میتواند ناگهانی یا در زمینهٔ بیماری مزمن کبد ایجاد شود. زردی، تجمع مایع یا تغییر هوشیاری باید بررسی شود؛ گیجی تازه، کاهش هوشیاری یا خونریزی گوارشی نیاز به اورژانس دارد.
نارسایی حاد و مزمن کبد چه تفاوتی دارند؟
نارسایی حاد ممکن است طی روزها یا هفتهها و حتی بدون سابقهٔ بیماری کبد رخ دهد؛ ارزیابی و درمان بیمارستانی فوری لازم دارد. نارسایی مزمن معمولاً پس از آسیب طولانیمدت و سیروز دیده میشود. فرد مبتلا به بیماری مزمن هم ممکن است ناگهان بدحال شود. بالا رفتن آنزیم کبد بهتنهایی معادل نارسایی کبد نیست.
نشانهها و زمان مراجعه
زردی چشم یا پوست، ورم شکم و پاها، کبودی یا خونریزی آسان، خستگی و تغییر خواب یا تمرکز ممکن است دیده شوند. نبود درد، بیماری جدی را رد نمیکند. زردی تازه یا بدترشدن حال را سریع بررسی کنید؛ گیجی تازه، خوابآلودگی غیرعادی یا کاهش هوشیاری، استفراغ خونی و مدفوع سیاه نیاز به مراجعهٔ اورژانسی دارند. در کاهش هوشیاری چیزی برای خوردن یا نوشیدن ندهید.
علتها و بررسیهای لازم
آسیب دارویی یا مسمومیت، بعضی هپاتیتها و بیماری خودایمنی از علتهای نارسایی حادند. آسیب مزمن ممکن است با هپاتیت، بیماری کبدی مرتبط با الکل، کبد چرب پیشرفته یا بیماریهای دیگر ایجاد شود. پزشک سابقهٔ دارو و مکمل، معاینه، آزمایشهای کبد و انعقاد، قند، کلیه و تصویربرداریِ لازم را کنار هم بررسی میکند؛ شدت بیماری از یک عدد آزمایش مشخص نمیشود.
هشدار دربارهٔ استامینوفن
اگر احتمال مصرف بیش از مقدار مجاز استامینوفن، از جمله چند فرآوردهٔ حاوی آن، وجود دارد، فوری کمک پزشکی بگیرید؛ حتی اگر حالتان خوب است. منتظر درد یا زردی نمانید و بستهٔ دارو و زمان مصرف را همراه ببرید.
درمان نارسایی کبد
درمان به علت و شدت بستگی دارد و میتواند شامل مراقبت حمایتی، درمان مسمومیت یا بیماری زمینهای و کنترل عوارض باشد. نارسایی حاد معمولاً به تیم بیمارستانی و ارزیابی زودهنگام مرکز کبد و پیوند نیاز دارد؛ بعضی بیماران بدون پیوند بهبود مییابند و بعضی به پیوند کبد نیاز پیدا میکنند. در بیماری مزمن، کنترل تجمع مایع، خونریزی و اختلال هوشیاری و بررسی نیاز به پیوند بخشی از مراقبت است.
پیگیری و انتخاب پزشک
- پیگیری تخصصی با فوق تخصص گوارش و کبد یا تیم کبد و پیوند انجام میشود؛ علائم اورژانسی را به نوبت سرپایی موکول نکنید.
- همهٔ داروها، مسکنها و مکملها را به تیم درمان بگویید. فرآوردهٔ «پاکسازی کبد» جای درمان نیست و ممکن است آسیبزا باشد.
- رژیم، نمک و مقدار مایعات باید با وضعیت تغذیه، تجمع مایع و آزمایشها هماهنگ شود؛ نوشیدن آب فراوان دستور عمومیِ درمان نارسایی نیست.
- دارو و برنامهٔ آزمایش و پیگیری را طبق دستور ادامه دهید. دربارهٔ احتمال بهبود و نیاز به پیوند، از تیم درمان همان بیمار توضیح بگیرید.