سیروز کبد یعنی بافت کبد در اثر آسیب مزمن دچار اسکار گسترده شده است. شدت بیماری در افراد متفاوت است: بعضی افراد سالها حال عمومی خوبی دارند و در برخی، عوارض جدی ایجاد میشود. درمان علت میتواند پیشرفت آسیب را کند یا متوقف کند؛ بهبود کامل برای همه قابل تضمین نیست.
علائم سیروز کبد
در مراحل اولیه ممکن است علامتی وجود نداشته باشد. خستگی، کاهش اشتها، کاهش وزن، زردی، کبودی آسان، تورم پاها یا جمعشدن مایع در شکم از علائم ممکناند. عوارضی مانند خونریزی گوارشی یا تغییر هوشیاری نیاز به اقدام فوری دارند.
چه زمانی به اورژانس مراجعه کنیم؟
استفراغ خونی، مدفوع سیاه قیری، گیجی تازه یا تغییر تازهٔ گفتار در فرد مبتلا به سیروز، اورژانسی است. اگر مایع در شکم دارید و تب یا درد تازهٔ شکم پیدا کردهاید، فوراً به اورژانس بروید؛ لازم نیست تب و درد با هم باشند. زردی تازه، تورم تازه یا افزایش زردی یا تورم قبلی نیز باید سریع بررسی شود. برای این علائم منتظر نوبت دورهای نمانید.
علت و روش تشخیص
هپاتیت مزمن B یا C، بیماری کبد چرب همراه اختلالات متابولیک، الکل و برخی بیماریهای خودایمنی یا ارثی از علل سیروز هستند. پزشک با ترکیبی از آزمایش خون و بررسیهایی مانند سونوگرافی یا ارزیابی سفتی کبد، علت و شدت آسیب را بررسی میکند. نمونهبرداری فقط در بعضی شرایط لازم است.
درمان و پیگیری
برنامهٔ درمان شامل کنترل علت، پیشگیری و درمان عوارض و مراقبت تغذیهای است. برای نمونه، درمان هپاتیت یا مدیریت بیماری متابولیک با نظر پزشک انجام میشود. بعضی بیماران با نارسایی پیشرفته برای پیوند کبد ارزیابی میشوند. داروی واحد یا فرآوردهٔ گیاهیِ تضمینشدهای برای برگرداندن همهٔ موارد سیروز وجود ندارد.
حتی در نبود علامت، پیگیری لازم است. پزشک برنامهٔ آزمایشها، بررسی واریس مری و غربالگری سرطان کبد را تعیین میکند؛ سونوگرافی دورهای کبد معمولاً هر شش ماه انجام میشود. نتیجهٔ طبیعی یک نوبت، نیاز به پیگیری بعدی را از بین نمیبرد.
مراقبت روزمره
الکل مصرف نکنید و پیش از شروع دارو، مسکن، مکمل یا گیاه دارویی با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید؛ داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید. رژیم غذایی باید با وضعیت تغذیه، ورم و بیماریهای همراه تنظیم شود. سیروز بیماری کوتاهمدت با چند روز استراحت نیست و پیگیری طولانیمدت میخواهد.