سنگشکنی کلیه (لیتوترپسی) یک روش درمانی غیرتهاجمی یا کمتهاجمی برای خرد کردن سنگهای کلیه و مجاری ادراری است. در این روش، با استفاده از امواج صوتی پرانرژی (شوک ویو) یا لیزر، سنگها به قطعات کوچکتری تبدیل میشوند تا بتوانند بهطور طبیعی از طریق ادرار دفع شوند و نیاز به جراحی باز را کاهش دهند.
سنگشکنی کلیه چیست و چگونه انجام میشود؟
سنگشکنی کلیه، که در پزشکی با نام لیتوتریپسی (Lithotripsy) شناخته میشود، روشی برای درمان سنگهای سیستم ادراری است. یکی از روشهای آن، سنگشکنی بروناندامی با امواج شوک (ESWL) است. در این روش، بیمار روی تختی مخصوص دراز میکشد و دستگاهی امواج صوتی متمرکز و پرقدرتی را از طریق پوست به سمت سنگ ارسال میکند. این امواج سنگ را به ذرات ریزی تبدیل میکنند که دفع آنها از طریق ادرار آسانتر است. این فرایند معمولاً نیازی به برش جراحی ندارد.
آمادگیهای قبل از سنگشکنی و مراقبتهای ضروری بعد از آن
فهرست داروها، بهویژه آسپرین و ضدانعقادها، را ارائه دهید؛ برنامهٔ ادامه یا قطع دارو و زمان مجاز خوردن و نوشیدن را از تیم درمان بگیرید و خودسرانه تغییر ندهید. مایعات را طبق دستور تیم درمان و محدودیتهای قلبی یا کلیوی مصرف کنید؛ نوشیدن زیاد برای همه مناسب نیست. ممکن است تا چند روز خون در ادرار یا درد هنگام دفع خردهسنگ دیده شود. درد میتواند شدید شود؛ تب یا لرز، درد کنترلنشده یا قطع ادرار نیاز به بررسی فوری دارد. خونریزی شدید، غش یا حال عمومی بسیار بد را اورژانسی پیگیری کنید. پزشک برای کنترل درد احتمالی، دارو تجویز خواهد کرد و برای اطمینان از دفع کامل سنگها، سونوگرافی یا عکسبرداری مجدد را توصیه میکند.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای سنگشکنی کلیه هستند؟
تصمیم برای انجام سنگشکنی به عوامل متعددی از جمله اندازه، محل و جنس سنگ بستگی دارد. این روش معمولاً برای سنگهای با اندازه مشخص (اغلب کمتر از ۲ سانتیمتر) که در کلیه یا قسمتهای بالایی حالب (لوله اتصال کلیه به مثانه) قرار دارند، انتخاب مناسبی است. ESWL در بارداری انجام نمیشود و عفونت درماننشده یا اختلال انعقادی باید پیش از اقدام بررسی و مدیریت شود. برای سنگ سخت یا بزرگ نیز ممکن است روش دیگری مناسبتر باشد؛ بزرگی سنگ الزاماً با تکرار بیشتر ESWL حل نمیشود.
انواع روشهای سنگشکنی: از امواج بیرونی تا لیزر داخلی
گرچه «سنگشکنی کلیه» اغلب به روش بروناندامی (ESWL) اشاره دارد، اما روشهای دروناندامی نیز وجود دارند. در یورتروسکوپی (Ureteroscopy)، یک لوله نازک و مجهز به دوربین از طریق مجرای ادرار وارد حالب و کلیه میشود. سپس پزشک با استفاده از ابزارهای خاص مانند لیزر، سنگ را مستقیماً خرد میکند. انتخاب بین این روشها به تشخیص اورولوژیست و شرایط بیمار بستگی دارد. روشهای دروناندامی معمولاً برای سنگهایی که در قسمتهای پایینی مجاری ادراری قرار دارند یا به ESWL مقاوم هستند، به کار میروند.