ناهنجاری کیاری (Chiari) به وضعیتی گفته میشود که در آن بخش پایینی مخچه — لوزه‌های مخچه — از محل اتصال جمجمه و ستون فقرات به سمت کانال نخاعی پایین می‌آید. این جابه‌جایی میتواند فضای طبیعی را تنگ کند و بر گردش مایع مغزینخاعی اثر بگذارد. کیاری انواع مختلفی دارد؛ نوع یک شایع‌ترین شکل آن است و گاهی تا بزرگ‌سالی نشانه‌ای ایجاد نمی‌کند. برخی افراد بدون علامتاند و ناهنجاری در تصویربرداری به‌طور اتفاقی دیده میشود.
نشانههای ناهنجاری کیاری چیست؟
نشانه‌ها بسته به نوع و شدت متفاوت‌اند. شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- سردرد پس‌سری که با سرفه، عطسه یا زور زدن بدتر میشود
- درد گردن و سفتی آن
- سرگیجه، اختلال تعادل و ناپایداری هنگام راه‌رفتن
- بی‌حسی یا گزگز در دست‌ها، اختلال در بلع یا تغییر صدا
در برخی موارد کیاری با تجمع مایع در نخاع (سیرنگومیلی) همراه میشود که میتواند نشانههای عصبی بیشتری ایجاد کند.
تشخیص ناهنجاری کیاری چگونه است؟
مهمترین ابزار تشخیص، تصویربرداری امآرآی (MRI) از مغز و ستون فقرات است که میزان جابه‌جایی مخچه و وجود سیرنگومیلی را نشان می‌دهد. دکتر با معاینهٔ عصبی و بررسی نشانه‌ها تصمیم می‌گیرد که آیا این یافته با علائم شما مرتبط است یا خیر. تعیین اهمیت یافته‌ها و نیاز به پیگیری با پزشک است.
برای ناهنجاری کیاری به چه دکتری مراجعه کنیم؟
بررسی اولیه و پیگیری ناهنجاری کیاری اغلب با متخصص مغز و اعصاب (نورولوژی) است؛ دکتری که نشانههای عصبی را ارزیابی و علت سردرد و اختلال تعادل را بررسی میکند. اگر ناهنجاری علامتدار یا فشارنده باشد و نیاز به جراحیِ رفع فشار مطرح شود، جراح مغز و اعصاب وارد مسیر درمان میشود. هر دو گروه در این صفحه در دسترس‌اند؛ می‌توانید نوبت آنلاین دکتر مناسب را در شهر خود دریافت کنید.
درمان ناهنجاری کیاری چگونه است؟
انتخاب درمان به وجود و شدت نشانه‌ها بستگی دارد و تصمیم آن با پزشک است. رویکردهای رایج عبارت‌اند از:
- مشاهده و پیگیری منظم در مواردی که فرد بدون علامت است
- کنترل نشانه‌ها مانند سردرد در موارد خفیف
- جراحیِ رفع فشار در ناحیهٔ پشت سر برای موارد علامتدار یا پیشرونده
هدف درمان، کاهش فشار و بهبود گردش مایع مغزینخاعی است. مناسب‌بودن هر روش را دکتر بر اساس شرایط شما تعیین میکند.