عفونتهای مقاربتی (Sexually Transmitted Infections یا STIs) بیماریهایی هستند که عمدتاً از طریق تماس جنسی منتقل میشوند. این عفونتها توسط باکتریها، ویروسها یا انگلها ایجاد شده و میتوانند هر فرد فعال از نظر جنسی را تحت تأثیر قرار دهند. بسیاری از این عفونتها بدون علامت هستند؛ نوع و زمان غربالگری با توجه به سن، بارداری، نوع تماس و عوامل خطر تعیین میشود.
علائم شایع عفونتهای مقاربتی: چه زمانی باید نگران شویم؟
علائم عفونتهای مقاربتی بسیار متنوع است و گاهی هیچ علامتی وجود ندارد. با این حال، برخی نشانههای هشداردهنده شامل زخم، تاول یا راش پوستی در ناحیه تناسلی، دهان یا مقعد، ترشحات غیرعادی از آلت تناسلی یا واژن، سوزش یا درد هنگام ادرار، و درد در ناحیه لگن است. از آنجایی که بسیاری از افراد مبتلا بدون علامت هستند (Asymptomatic)، در صورت داشتن رابطه جنسی محافظتنشده یا شرکای جنسی متعدد، مراجعه به پزشک برای غربالگری ضروری است.
انواع عفونتهای مقاربتی: از باکتریایی تا ویروسی
عفونتهای مقاربتی به سه دسته اصلی تقسیم میشوند. عفونتهای باکتریایی مانند کلامیدیا (Chlamydia)، سوزاک (Gonorrhea) و سیفلیس (Syphilis) معمولاً با آنتیبیوتیک قابل درمان هستند. عفونتهای ویروسی مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، هرپس تناسلی (Genital Herpes) و ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) قابل مدیریت هستند اما اغلب درمان قطعی ندارند. دسته سوم عفونتهای انگلی مانند تریکومونیازیس (Trichomoniasis) است که با داروهای ضدانگل درمان میشود.
روند تشخیص در مطب پزشک: چه انتظاری داشته باشیم؟
برای تشخیص عفونتهای مقاربتی، پزشک ابتدا شرح حال دقیقی از سوابق پزشکی و روابط جنسی شما میگیرد. سپس معاینه فیزیکی ناحیه تناسلی و سایر نواحی مشکوک انجام میشود. بسته به علائم و نظر پزشک، ممکن است آزمایشهای تکمیلی مانند آزمایش ادرار، آزمایش خون برای بررسی آنتیبادیها (مانند HIV و سیفلیس) یا نمونهبرداری (Swab) از ترشحات یا زخمها برای ارسال به آزمایشگاه درخواست شود. بیان نوع و زمان تماس به انتخاب نمونه و زمان آزمایش کمک میکند؛ آزمایش خیلی زود پس از تماس ممکن است نیاز به تکرار داشته باشد. اگر احتمال مواجهه با HIV در ۷۲ ساعت گذشته وجود دارد، همین حالا برای ارزیابی پیشگیری پس از تماس (PEP) مراجعه کنید و منتظر علامت یا نوبت آزمایش معمول نمانید.
پیشگیری و درمان: چگونه از خود و دیگران محافظت کنیم؟
استفادهٔ درست و مداوم از کاندوم خطر انتقال را کم میکند، اما در برابر عفونتهای منتقلشونده از پوستِ خارج از پوشش آن، مانند HPV، محافظت کامل نمیدهد. واکسیناسیون، مانند واکسن HPV (گارداسیل)، نقش مهمی در پیشگیری از برخی انواع ویروسی دارد. همچنین، محدود کردن تعداد شرکای جنسی و انجام آزمایشهای دورهای به کاهش خطر ابتلا کمک میکند. درمان بسته به نوع عفونت متفاوت است؛ عفونتهای باکتریایی با آنتیبیوتیک درمان میشوند، اما درمان عفونتهای ویروسی یکسان نیست؛ برای خود ویروس HPV داروی ریشهکنکننده نداریم و درمان متوجه زگیل یا ضایعات ناشی از آن است. در بعضی عفونتها مانند کلامیدیا، بررسی و درمان شریک جنسی برای جلوگیری از ابتلای دوباره مهم است؛ زمان ازسرگیری رابطه و نیاز به آزمایش پیگیری را پزشک تعیین میکند.