تست تنفسی هیدروژن چیست؟
تست تنفسی هیدروژن یک روش تشخیصی ساده، بدون درد و غیرتهاجمی است که میزان گاز هیدروژن (و گاهی متان) را در هوای بازدم اندازه می‌گیرد. در حالت عادی مقدار هیدروژن در بازدم بسیار کم است؛ اما وقتی قندهایی مانند لاکتوز به‌خوبی در رودهٔ باریک جذب نشوند، باکتریهای روده آن‌ها را تخمیر می‌کنند و هیدروژن تولید می‌شود. این گاز از راه خون به ریه‌ها می‌رسد و در بازدم قابل اندازه‌گیری است. به همین دلیل، این تست به دکتر کمک میکند تصویر دقیق‌تری از عملکرد روده به دست آورد.
این تست چه چیزهایی را بررسی میکند؟
دو کاربرد اصلی تست تنفسی هیدروژن عبارت‌اند از:
- رشد بیش از حد باکتریهای رودهٔ باریک (سیبو): وضعیتی که در آن باکتری‌ها در جایی از روده که نباید، زیاد می‌شوند و نفخ، درد شکم و تغییر اجابت مزاج ایجاد می‌کنند.
- عدم تحمل قندها: مانند عدم تحمل لاکتوز (قند شیر) یا فروکتوز، که با نفخ، دل‌درد و اسهال بعد از مصرف لبنیات یا برخی میوه‌ها خود را نشان می‌دهد.
اگر با علائمی مانند نفخ مداوم، دل‌درد، صدای شکم یا اسهال بعد از غذا روبه‌رو هستید، دکتر ممکن است این تست را برای روشن‌شدن علت پیشنهاد کند. تصمیم‌گیری دربارهٔ لزوم انجام تست و تفسیر نتیجهٔ آن همیشه بر عهدهٔ دکتر است.
مراحل انجام تست تنفسی هیدروژن
ابتدا یک نمونهٔ پایه از بازدم شما گرفته می‌شود؛ سپس محلول قندی مشخصی (بسته به هدف تست) مینوشید و در فاصله‌های زمانی معین — معمولاً هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه — در دستگاه فوت میکنید. کل فرایند معمولاً بین دو تا سه ساعت طول می‌کشد و در تمام مدت فقط کافی است در زمانهای تعیین‌شده نفس خود را در دستگاه بدمید؛ نه سوزنی در کار است و نه بیهوشی.
آمادگی پیش از تست
برای اینکه نتیجه قابل اعتماد باشد، معمولاً لازم است چند ساعت ناشتا باشید و از روز قبل برخی غذاهای دیرهضم و نفاخ را کنار بگذارید. مصرف برخی داروها هم ممکن است روی نتیجه اثر بگذارد؛ فهرست دقیق آمادگی‌ها را مرکز انجام‌دهنده یا دکتر معالج به شما می‌دهد و بهتر است بدون هماهنگی با او هیچ دارویی را قطع یا شروع نکنید. در روز تست معمولاً خواسته می‌شود از سیگار کشیدن و فعالیت بدنی سنگین نیز پرهیز کنید.
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی برای تشخیص علت علائم گوارشی و تصمیم‌گیری دربارهٔ تست تنفسی هیدروژن، دکتر فوق تخصص گوارش و کبد است؛ او مشخص میکند کدام نوع تست برای شما مناسب است و نتیجه را در کنار سایر بررسی‌ها تفسیر میکند. برای کودکان، فوق تخصص گوارش کودکان انتخاب درست است. در نوبت می‌توانید فهرست دکترهای فوق تخصص گوارش شهر خود را ببینید، نظرات بیماران را بخوانید و به‌صورت اینترنتی نوبت بگیرید.
بعد از تست چه می‌شود؟
نتیجهٔ تست به‌صورت نمودار تغییرات هیدروژن در طول زمان گزارش می‌شود. دکتر با توجه به الگوی این تغییرات و علائم شما دربارهٔ گام بعدی — از تنظیم رژیم غذایی تا بررسی‌های تکمیلی — تصمیم می‌گیرد. خودِ عدد تست به‌تنهایی معنای قطعی ندارد و نباید بر اساس آن خوددرمانی کرد.