اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder یا GAD) یک اختلال روانی است که با نگرانی بیشازحد، مداوم و غیرقابلکنترل دربارهٔ موضوعات مختلف روزمره مثل سلامتی، کار یا خانواده مشخص میشود. این نگرانی با موقعیت واقعی تناسب ندارد و عملکرد فرد را مختل میکند. این وضعیت با نگرانیهای عادی و موقتی تفاوت اساسی دارد.
اضطراب فراگیر (GAD) چه فرقی با نگرانی معمولی دارد؟
همهٔ ما گاهی نگران میشویم، اما نگرانی در اختلال اضطراب فراگیر (GAD) چند تفاوت کلیدی دارد: اول اینکه دائمی و فراگیر است و به یک موضوع خاص محدود نمیشود. دوم، شدت آن با اهمیت موضوع تناسب ندارد. سوم، فرد کنترلی روی شروع یا توقف زنجیرهٔ افکار نگرانکنندهاش ندارد و این وضعیت حداقل شش ماه ادامه پیدا میکند و فعالیتهای روزمرهٔ او را مختل میسازد.
علائم اضطراب فراگیر: فراتر از دلشوره
نشانههای اضطراب فراگیر فقط روانی نیستند و جسم را هم درگیر میکنند. علائم روانی شامل نگرانی مداوم، مشکل در تمرکز، احساس بیقراری و تحریکپذیری است. علائم جسمی نیز شایع هستند و شامل خستگی مزمن، تنش عضلانی (بهویژه در شانه و گردن)، اختلالات خواب (سخت به خواب رفتن یا بیدار شدن مکرر)، تپش قلب، تعریق و مشکلات گوارشی مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS) میشود.
روند تشخیص اضطراب فراگیر در مطب
تشخیص این اختلال با آزمایش خون یا عکسبرداری ممکن نیست. روانپزشک یا روانشناس از طریق یک مصاحبهٔ بالینی دقیق، علائم شما، مدتزمان آنها و تأثیرشان بر زندگیتان را ارزیابی میکند. معمولاً از معیارهای تشخیصی راهنمای آماری و تشخیصی اختلالهای روانی (DSM-5) استفاده میشود. پزشک همچنین ممکن است برای رد کردن سایر بیماریهای جسمی که علائم مشابهی ایجاد میکنند، معاینات یا آزمایشهایی را درخواست کند.
درمان اضطراب فراگیر: ترکیبی از رواندرمانی و دارو
درمان مؤثر معمولاً ترکیبی از دو رویکرد اصلی است. رواندرمانی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT)، به فرد کمک میکند تا الگوهای فکری منفی و نگرانکننده را شناسایی و اصلاح کند. در کنار آن، دارودرمانی نیز ممکن است تجویز شود. داروهای ضدافسردگی از دستههای SSRI و SNRI رایجترین گزینهها هستند. انتخاب روش درمانی مناسب به شدت علائم و نظر پزشک معالج بستگی دارد.