سونوگرافی چشم چیست؟
سونوگرافی چشم یک روش تصویربرداری بدون درد و بدون اشعه است که با امواج صوتی از ساختارهای داخل چشم و بافت‌های اطراف آن (حدقه یا اربیت) تصویر تهیه میکند. کل بررسی معمولاً چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و به آمادگی خاصی هم نیاز ندارد. وقتی به هر دلیلی دید مستقیم پزشک به داخل چشم محدود باشد — برای نمونه به دلیل کدورت در بخش‌های شفاف چشم — سونوگرافی می‌تواند از پشت این کدورت به پزشک اطلاعات بدهد.
اِیاسکن و بیاسکن؛ دو نوع رایج
در برگهٔ درخواست ممکن است با دو اصطلاح روبه‌رو شوید:
- اِیاسکن (A-Scan): بیشتر برای اندازهگیری طول کرهٔ چشم به کار میرود؛ مثلاً پیش از برخی جراحی‌های چشم برای محاسبهٔ شمارهٔ لنز داخل چشمی.
- بیاسکن (B-Scan): تصویری دوبعدی از داخل چشم و حدقه میدهد و زمانی درخواست میشود که پزشک بخواهد وضعیت شبکیه، زجاجیه یا بافت‌های اطراف چشم را ارزیابی کند.
اینکه کدام نوع برای شما لازم است را پزشک معالج بر اساس معاینه مشخص میکند؛ لازم نیست خودتان از قبل نوع آن را بدانید.
چه زمانی سونوگرافی چشم درخواست میشود؟
سونوگرافی چشم تقریباً همیشه در ادامهٔ یک معاینهٔ چشم‌پزشکی درخواست میشود، نه به‌عنوان قدم اول. اگر با مشکلاتی مانند کاهش دید، دیدن جرقه‌های نوری یا مگس‌پران، ضربه به چشم یا آماده‌شدن برای جراحی آب مروارید روبه‌رو هستید، مسیر درست این است که ابتدا برای معاینه نزد چشمپزشک بروید؛ اگر لازم باشد، خود پزشک این تصویربرداری را برایتان درخواست میکند و توضیح میدهد کجا و با چه فوریتی انجام شود.
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
نقطهٔ شروع، متخصص چشم‌پزشکی است: معاینه میکند، در صورت نیاز سونوگرافی را درخواست میکند و در بسیاری از مطب‌ها و کلینیک‌های چشم، خودش نیز آن را انجام میدهد. اگر درخواست به مرکز تصویربرداری ارجاع شود، اسکن را متخصص رادیولوژی انجام و گزارش میکند. در مواردی که موضوع به شبکیه یا زجاجیه مربوط باشد، ممکن است ادامهٔ مسیر شما نزد چشمپزشک دارای فلوشیپ شبکیه باشد. در همین صفحه می‌توانید فهرست پزشکان و مراکز مرتبط را ببینید و نوبت بگیرید.
روند انجام و نکته‌های پیش از نوبت
- بررسی معمولاً روی پلک بسته یا با تماس ملایم پروب انجام میشود و دردی ندارد؛ گاهی از ژل یا قطرهٔ بی‌حس‌کننده استفاده میشود.
- ناشتایی یا آمادگی خاصی لازم نیست؛ اگر لنز تماسی می‌گذارید، بهتر است موضوع را پیش از انجام به پزشک یا اپراتور بگویید.
- برگهٔ درخواست پزشک، عینک و نتیجهٔ معاینهها یا تصویربرداریهای قبلی چشم را همراه داشته باشید تا مقایسه ممکن باشد.
- نتیجهٔ سونوگرافی به‌تنهایی تصمیم درمانی نمی‌سازد؛ جواب را نزد همان پزشکی ببرید که آن را درخواست کرده تا در کنار معاینه تفسیرش کند و قدم بعدی را مشخص کند.