کشیدن دندان شیری ناسالم یک فرایند دندانپزشکی برای خارج کردن دندانی است که به دلیل پوسیدگی شدید، عفونت (آبسه) یا شکستگی قابل ترمیم نیست. این کار برای جلوگیری از درد، گسترش عفونت و آسیب به دندان دائمیِ در حال رویش انجام میشود و سلامت دهان و دندان کودک را در آینده تحت تأثیر قرار میدهد.
چه زمانی کشیدن دندان شیری ناسالم تنها راه چاره است؟
وقتی پوسیدگی آنقدر پیشرفت کرده که به ریشه رسیده یا ساختار تاج را کاملاً از بین برده باشد، دیگر امکان ترمیم (پر کردن) یا عصبکشی وجود ندارد. همچنین در موارد عفونت شدید و تشکیل آبسه در لثه که به درمانهای دیگر پاسخ نداده، یا زمانی که دندان به دلیل ضربه شدید شکسته و قابل بازسازی نیست، کشیدن دندان شیری ناسالم توسط دندانپزشک اطفال توصیه میشود تا از آسیب به جوانهٔ دندان دائمی زیرین و گسترش عفونت جلوگیری شود.
روند کشیدن دندان شیری در مطب: تجربهای بدون ترس
دندانپزشک ابتدا با استفاده از ژل و سپس تزریق مادهٔ بیحسی (مانند لیدوکائین)، ناحیهٔ مورد نظر را کاملاً بیحس میکند تا کودک هیچ دردی احساس نکند. در تمام مراحل، دندانپزشک با زبانی ساده و کودکانه، وسایل را به او نشان میدهد (تکنیک Tell-Show-Do). سپس با ابزار مخصوص، دندان را به آرامی لق کرده و خارج میکند. این فرایند معمولاً بسیار سریع است. پس از آن، یک گاز استریل روی محل قرار داده میشود تا کودک آن را برای مدتی فشار دهد.
جای خالی دندان کشیدهشده: آیا به «فضا نگهدار» نیاز است؟
دندانهای شیری نقش مهمی در حفظ فضای لازم برای رویش صحیح دندانهای دائمی دارند. اگر دندان شیری خیلی زودتر از موعد طبیعی کشیده شود، ممکن است دندانهای مجاور به سمت فضای خالی حرکت کرده و مسیر رویش دندان دائمی را مسدود کنند. در چنین شرایطی، دندانپزشک ممکن است استفاده از یک وسیلهٔ کوچک به نام «فضا نگهدار» (Space Maintainer) را برای حفظ این فضا تا زمان رویش دندان اصلی، ضروری بداند. تصمیمگیری در این مورد به سن کودک و نوع دندان کشیدهشده بستگی دارد.
مراقبتهای پس از کشیدن دندان: چه کارهایی لازم است؟
پس از کشیدن دندان، رعایت چند نکته به بهبودی سریعتر کمک میکند. کودک باید گاز استریل را حدود نیم ساعت با فشار ملایم در محل نگه دارد. در ۲۴ ساعت اول، از غذاهای نرم و خنک استفاده کنید و کودک را از مکیدن با نی یا تف کردن شدید منع کنید. مسواک زدن در نواحی دیگر دهان باید طبق روال ادامه یابد، اما ناحیهٔ زخم تا یکی دو روز نباید مسواک زده شود. در صورت مشاهدهٔ تورم یا درد خفیف، که طبیعی است، میتوانید طبق دستور دندانپزشک از مسکنهای مناسب کودکان استفاده کنید.