اضطراب کودکان و نوجوانان یک واکنش طبیعی به استرس است، اما وقتی شدید، مداوم و مخل زندگی روزمره شود، به یک اختلال تبدیل میشود. این وضعیت میتواند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روان فرزند شما تأثیر منفی بگذارد و نیازمند توجه و درمان تخصصی است.
نشانههای اضطراب در کودکان و نوجوانان؛ فراتر از یک نگرانی ساده
علائم اضطراب کودکان و نوجوانان فقط به دلشوره محدود نمیشود و میتواند جسمی یا رفتاری باشد. بهانهگیری برای نرفتن به مدرسه، دردهای جسمی بدون دلیل پزشکی (مانند دلدرد و سردرد)، اختلال خواب، تحریکپذیری و پرخاشگری، افت تحصیلی و اجتناب از موقعیتهای اجتماعی همگی میتوانند زنگ خطری برای وجود یک اختلال اضطرابی باشند. این نشانهها اغلب با نگرانی بیشازحد و افکار منفی همراه هستند.
انواع شایع اختلالات اضطرابی در سنین پایین
اضطراب در کودکان و نوجوانان میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند. شایعترین انواع آن شامل «اختلال اضطراب جدایی» (ترس شدید از دوری والدین)، «اختلال اضطراب اجتماعی» (ترس از قضاوت دیگران و موقعیتهای اجتماعی)، «فوبیاهای خاص» (ترس شدید از یک موضوع یا موقعیت مشخص مثل حیوانات یا آمپول) و «اختلال اضطراب فراگیر (GAD)» (نگرانی دائمی و کنترلنشده دربارهٔ مسائل مختلف) است. تشخیص نوع اختلال برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.
چه زمانی باید برای اضطراب فرزندمان به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر اضطراب فرزندتان فعالیتهای روزمره او مانند رفتن به مدرسه، بازی با دوستان یا خواب را مختل کرده است، یا اگر نگرانیهای او باعث پریشانی شدید خودش یا خانواده شده، زمان مراجعه به متخصص فرا رسیده است. اولین قدم میتواند مشورت با یک روانشناس کودک یا روانپزشک کودک و نوجوان باشد تا ارزیابی دقیقی از وضعیت انجام شود. به تعویق انداختن مراجعه میتواند باعث تشدید علائم و پیچیدهتر شدن درمان شود.
روند تشخیص و درمان؛ از مصاحبه بالینی تا رواندرمانی
تشخیص اضطراب کودکان و نوجوانان معمولاً از طریق مصاحبههای بالینی با کودک و والدین و گاهی با استفاده از پرسشنامههای استاندارد توسط روانشناس یا روانپزشک انجام میشود. خط اول درمان، رواندرمانی است؛ بهویژه «درمان شناختی-رفتاری (CBT)» که به کودک کمک میکند افکار و رفتارهای اضطرابآور خود را بشناسد و مدیریت کند. در موارد شدیدتر و بسته به نظر روانپزشک، ممکن است از دارودرمانی در کنار رواندرمانی استفاده شود.