آنوریسم آئورت شکمی و قفسه سینه (Thoracoabdominal Aortic Aneurysm) به بزرگشدن یا بیرونزدگی دیوارهٔ بخشی از آئورت گفته میشود که هم در قفسه سینه و هم در شکم امتداد دارد. این وضعیت خطرناک است زیرا با رشد آنوریسم، خطر پارگی و خونریزی داخلی کشنده افزایش مییابد و نیازمند نظارت دقیق پزشکی است.
آنوریسم آئورت شکمی و قفسه سینه دقیقاً چیست؟
آئورت، بزرگترین سرخرگ بدن، خون را از قلب به تمام اعضا میرساند. در بیماری آنوریسم آئورت شکمی و قفسه سینه، بخشی از دیوارهٔ این شریان که از قفسه سینه عبور کرده و وارد شکم میشود، ضعیف و متورم میشود. این تورم مانند یک بادکنک ضعیف است که هر لحظه ممکن است بترکد. از آنجا که این نوع آنوریسم بخش وسیعی از آئورت را درگیر میکند، مدیریت و درمان آن پیچیدهتر از آنوریسمهای محدود به شکم یا قفسه سینه است.
علائم هشداردهنده؛ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بسیاری از آنوریسمهای آئورت شکمی و قفسه سینه تا زمانی که بزرگ یا در آستانهٔ پارگی نباشند، علامتی ندارند و بهطور اتفاقی در تصویربرداریهای پزشکی کشف میشوند. اما در صورت بروز علائم، ممکن است شامل موارد زیر باشد: درد مداوم در قفسه سینه، کمر یا شکم، احساس نبض در شکم، سرفههای خشک و مزمن یا گرفتگی صدا (بهدلیل فشار روی اعصاب اطراف). درد ناگهانی و شدید در این نواحی یک اورژانس پزشکی است و میتواند نشانهٔ پارگی آنوریسم باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا هستند؟
عوامل خطر اصلی برای این بیماری شامل موارد زیر است: سن بالای ۶۵ سال، جنسیت مذکر، سابقهٔ مصرف سیگار (مهمترین عامل خطر قابل کنترل)، فشار خون بالا (هیپرتانسیون)، کلسترول بالا، سابقهٔ خانوادگی آنوریسم و برخی بیماریهای ژنتیکی مانند سندرم مارفان یا اهلر-دانلوس که بافت همبند بدن را ضعیف میکنند. غربالگری در افراد پرخطر، بهویژه مردان سیگاری بالای ۶۵ سال، میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
روند تشخیص و درمان چگونه است؟
تشخیص قطعی با استفاده از روشهای تصویربرداری مانند سیتی اسکن (CT Scan)، امآرآی (MRI) یا سونوگرافی انجام میشود. این آزمایشها اندازه و شکل دقیق آنوریسم را مشخص میکنند. رویکرد درمانی به اندازه، سرعت رشد و علائم آنوریسم بستگی دارد. برای آنوریسمهای کوچک و بدون علامت، پزشک ممکن است رویکرد «نظارت فعال» (Watchful Waiting) را با کنترل فشار خون و تصویربرداریهای دورهای توصیه کند. برای آنوریسمهای بزرگ، در حال رشد یا علامتدار، جراحی برای پیشگیری از پارگی ضروری است.
گزینههای جراحی؛ از جراحی باز تا روشهای نوین اندوواسکولار
دو روش اصلی برای ترمیم آنوریسم آئورت شکمی و قفسه سینه وجود دارد. در جراحی باز، جراح بخشی از آئورت ضعیفشده را با یک لولهٔ مصنوعی (گرافت) جایگزین میکند. این یک جراحی بزرگ و پیچیده است. روش دیگر، ترمیم اندوواسکولار (Endovascular Repair) است که کمتر تهاجمی است. در این روش، یک استنتگرافت از طریق عروق پا به محل آنوریسم فرستاده و باز میشود تا دیوارهٔ ضعیف را از درون تقویت کند. انتخاب روش مناسب به محل و وسعت آنوریسم و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد و توسط تیم پزشکی تعیین میشود.