PCNL سنگ کلیه (نفرولیتوتومی پرکوتانئوس) روشی جراحی است که برای خارجکردن سنگهای بزرگ یا سخت کلیه از طریق یک برش کوچک در پشت بدن انجام میشود. اگر سنگ کلیهتان بزرگتر از ۲ سانتیمتر است یا روشهای دیگر جواب نداده، پزشک احتمالاً PCNL را پیشنهاد میدهد.
PCNL چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟
PCNL یا نفرولیتوتومی پرکوتانئوس (Percutaneous Nephrolithotomy) یعنی خارجکردن سنگ کلیه از راه پوست. جراح یک لولهی نازک را از طریق برشی کوچک در پشت بدن مستقیماً وارد کلیه میکند، سنگ را خرد و آن را بیرون میآورد. این روش معمولاً برای سنگهایی بزرگتر از ۲ سانتیمتر، سنگهای شاخ گوزنی (Staghorn) که کل لگنچه کلیه را پر کردهاند، یا سنگهایی که با لیتوتریپسی (شکستن سنگ با امواج صوتی از بیرون بدن) یا یورتروسکوپی درمان نشدهاند، توصیه میشود. تصمیم نهایی برای انتخاب این روش بستگی به اندازه، موقعیت، جنس سنگ و وضعیت کلی بیمار دارد.
آمادگی قبل از عمل PCNL سنگ کلیه — چه انتظاری داشته باشید
پیش از PCNL معمولاً آزمایش خون، آزمایش ادرار، سونوگرافی یا CTاسکن کلیه انجام میشود تا موقعیت دقیق سنگ مشخص شود. اگر عفونت ادراری دارید، پزشک ابتدا آن را درمان میکند، چون عمل با عفونت فعال خطرناک است. زمان قطع غذا و مایعات را از تیم بیهوشی بپرسید و مطابق همان دستور عمل کنید. داروهایی مانند آسپرین یا ضدانعقادها را باید طبق دستور پزشک چند روز قبل قطع کنید. بیمار باید آمادهی بستری چند روزه باشد — مدت بستری بسته به وضعیت هر فرد متفاوت است.
روند عمل PCNL سنگ کلیه در اتاق عمل
PCNL زیر بیهوشی عمومی انجام میشود. بیمار معمولاً به شکم روی تخت عمل قرار میگیرد. جراح با کمک تصویربرداری (فلوروسکوپی یا سونوگرافی) یک سوزن راهنما وارد کلیه میکند، سپس کانال را بهتدریج گشاد میکند و یک نفروسکوپ (دوربین ریز) داخل میفرستد. سنگ با امواج اولتراسوند، لیزر یا ابزار مکانیکی خرد و از بدن خارج میشود. در پایان معمولاً یک لولهی نفروستومی (لولهی تخلیه) موقت در کلیه باقی میماند که بعد از چند روز برداشته میشود. مدت عمل بسته به اندازه و تعداد سنگها متفاوت است.
دوره بهبودی و مراقبتهای بعد از PCNL
پس از PCNL سنگ کلیه، بیمار معمولاً چند روز در بیمارستان بستری میماند. مقداری درد پشت و پهلو در روزهای اول ممکن است با مسکن تجویزشده کنترل شود؛ درد شدید، رو به افزایش یا کنترلنشده نیاز به تماس فوری با تیم درمان دارد. مقدار مایعات را با توجه به وضعیت کلیه و قلب و توصیه تیم درمان تنظیم کنید؛ نوشیدن آب جای درمان عفونت یا بررسی کاهش ادرار را نمیگیرد. اغلب بیماران پس از ۲ تا ۴ هفته میتوانند به کارهای سبک روزمره برگردند، اما فعالیتهای سنگین باید تا اجازهی پزشک متوقف بماند. اگر تب، خونریزی شدید از محل زخم یا ادرار، یا کاهش ناگهانی ادرار داشتید، فوری به پزشک مراجعه کنید.
خطرات و عوارض احتمالی PCNL که باید بدانید
مانند هر عمل جراحی، PCNL سنگ کلیه هم خالی از خطر نیست. خون در ادرار ممکن است پس از عمل دیده شود؛ خونریزی قابلتوجه گاهی به تزریق خون یا درمان دیگری نیاز دارد و خطر آن با شرایط بیمار و عمل فرق میکند. عفونت ادراری یا کلیوی، آسیب به اندامهای مجاور مانند روده یا طحال، و باقیماندن تکههایی از سنگ از دیگر عوارض ممکن هستند. احتمال باقیماندن قطعات سنگ بستگی به اندازه و نوع سنگ دارد و در برخی موارد نیاز به جلسه دوم درمان وجود دارد. هیچ نتیجهای از پیش تضمین نمیشود و پزشک پیش از عمل باید تمام این موارد را با شما در میان بگذارد.