گلمژه یا هوردئولوم (Hordeolum)، یک تودهٔ قرمز و دردناک شبیه جوش است که در لبهٔ پلک یا زیر آن ایجاد میشود. این عارضه ناشی از عفونت حاد غدد چربی پلک است و گرچه آزاردهنده است، اما معمولاً با مراقبتهای خانگی طی چند روز بهبود مییابد. شناخت علائم و روشهای درمانی صحیح، به مدیریت بهتر آن کمک میکند.
گلمژه چیست و چرا به وجود میآید؟
گلمژه (Stye) یک آبسهٔ کوچک و دردناک است که در اثر عفونت باکتریایی (معمولاً استافیلوکوک) در یکی از غدد چربی لبهٔ پلک ایجاد میشود. این عفونت باعث التهاب، قرمزی و تورم موضعی میشود. تماس دست آلوده با چشم، عدم رعایت بهداشت پلک، استفاده از لوازم آرایش مشترک یا تاریخگذشته و برخی بیماریهای زمینهای مانند بلفاریت (التهاب لبه پلک) میتوانند شانس ابتلا به گلمژه را افزایش دهند.
علائم شایع: فراتر از یک برآمدگی قرمز
علامت اصلی گلمژه، یک تودهٔ متورم، قرمز و حساس به لمس در لبهٔ پلک است. این توده ممکن است شبیه به یک جوش کوچک با سرِ زردرنگ (چرک) به نظر برسد. سایر علائم میتواند شامل درد پلک، تورم کل پلک، احساس وجود جسم خارجی در چشم، اشکریزش و حساسیت به نور باشد. معمولاً بینایی فرد تحت تأثیر قرار نمیگیرد، مگر اینکه تورم بسیار شدید باشد و به قرنیه فشار بیاورد.
مراقبتهای خانگی مؤثر و کارهایی که نباید انجام دهید
مهمترین اقدام در خانه، استفاده از کمپرس گرم و مرطوب است. یک حولهٔ تمیز را با آب گرم خیس کرده و برای ۵ تا ۱۰ دقیقه، چند بار در روز روی چشم بسته قرار دهید. این کار به تخلیهٔ طبیعی چرک و کاهش التهاب کمک میکند. هرگز اقدام به فشار دادن یا ترکاندن گلمژه نکنید؛ این کار میتواند عفونت را به بافتهای عمیقتر پلک گسترش دهد و باعث عوارض جدیتری شود. رعایت بهداشت دستها و پلک ضروری است.
چه زمانی برای گلمژه باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه بیشتر گلمژهها خودبهخود بهبود مییابند، اما در صورت مشاهدهٔ موارد زیر مراجعه به چشمپزشک ضروری است: اگر گلمژه پس از ۴۸ ساعت مراقبت خانگی بهتر نشد یا بدتر شد، اگر تورم به حدی شدید است که کل پلک را درگیر کرده یا به گونه و سایر قسمتهای صورت گسترش یافته، اگر بینایی شما تار شده است، یا اگر درد بسیار شدیدی دارید. همچنین در موارد گلمژههای مکرر، بررسی علت زمینهای توسط پزشک اهمیت دارد.
روند تشخیص و درمان پزشکی
پزشک معمولاً با معاینهٔ چشمی گلمژه را تشخیص میدهد و نیازی به آزمایش خاصی نیست. در مطب، ممکن است پزشک پماد یا قطرهٔ آنتیبیوتیک برای کنترل عفونت تجویز کند. در مواردی که گلمژه بسیار بزرگ باشد یا به درمانهای اولیه پاسخ ندهد، ممکن است پزشک با یک برش بسیار کوچک و در شرایط استریل، اقدام به تخلیهٔ آن نماید. این کار یک پروسیجر سرپایی و سریع است که به تسکین فوری علائم کمک میکند.