آسیب لیگامانی شانه به کشیدگی یا پارگی رباطهای (لیگامانهای) اطراف مفصل شانه گفته میشود. این لیگامانها استخوانها را به هم متصل کرده و به پایداری مفصل کمک میکنند. این آسیب معمولاً در اثر ضربه ناگهانی، سقوط یا حرکات ورزشی شدید رخ میدهد و باعث درد، تورم و احساس بیثباتی در شانه میشود.
علائم آسیب لیگامانی شانه: چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
علامت اصلی، درد ناگهانی و شدید در لحظهٔ آسیب است. ممکن است صدایی شبیه «تق» یا «پاپ» از شانه شنیده شود. سایر علائم شامل تورم و کبودی، محدودیت در حرکت دادن بازو، احساس ضعف یا بیثباتی در مفصل (انگار شانه میخواهد «در برود») و در موارد شدید، تغییر شکل ظاهری مفصل است. اگر درد شدید است، نمیتوانید بازوی خود را حرکت دهید یا تغییر شکل واضحی در شانه مشاهده میکنید، باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
انواع شایع آسیب لیگامانی: از دررفتگی تا جدایی مفصل
دو نوع اصلی آسیب لیگامانی شانه وجود دارد. نوع اول، آسیب لیگامانهای کپسول مفصلی گلنوهومرال است که اغلب منجر به دررفتگی کامل یا نیمهدررفتگی (Subluxation) شانه میشود. نوع دوم، آسیب مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC) است که به آن «جدایی شانه» یا در اصطلاح عامیانه «دررفتگی ترقوه» هم میگویند. در این حالت، لیگامانهایی که استخوان ترقوه را به کتف متصل میکنند آسیب میبینند و ممکن است برجستگی در بالای شانه ایجاد شود.
روند تشخیص: پزشک چگونه آسیب را تشخیص میدهد؟
تشخیص با شرح حال دقیق از نحوهٔ آسیب و معاینهٔ فیزیکی شروع میشود. پزشک دامنهٔ حرکتی، پایداری و قدرت شانه را ارزیابی میکند. برای تأیید تشخیص و رد کردن شکستگیهای استخوانی، معمولاً عکس رادیوگرافی ساده (X-ray) درخواست میشود. اگر پزشک به پارگی کامل لیگامان یا آسیبهای دیگر بافت نرم مشکوک باشد، ممکن است تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI) را برای مشاهدهٔ دقیقتر لیگامانها، تاندونها و کپسول مفصلی تجویز کند.
گزینههای درمانی: از استراحت و فیزیوتراپی تا جراحی
روش درمان به شدت و نوع آسیب بستگی دارد. آسیبهای خفیف تا متوسط (کشیدگی یا پارگیهای جزئی) معمولاً با روشهای غیرجراحی مانند استراحت، استفاده از یخ، بستن آویز گردن (Sling) و پس از آن فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بازگرداندن دامنهٔ حرکتی، بهبود مییابند. در موارد پارگی کامل لیگامان، بیثباتی مزمن شانه یا دررفتگیهای مکرر، ممکن است جراحی (معمولاً به روش آرتروسکوپی) برای ترمیم یا بازسازی لیگامان آسیبدیده ضروری باشد. تصمیم نهایی بر عهدهٔ جراح ارتوپد است.