عفونتهای دهان، فک و صورت، به گروهی از عفونتهای باکتریایی گفته میشود که در بافتهای نرم و سخت این ناحیه، مانند لثه، استخوان فک، عضلات و فضاهای عمقی گردن رخ میدهند. این عفونتها اغلب از یک دندان پوسیده یا بیمار شروع شده و در صورت عدم درمان، میتوانند به سرعت گسترش یافته و عوارض جدی و حتی تهدیدکنندهٔ حیات ایجاد کنند.
علائم هشداردهنده: چه زمانی باید نگران شویم؟
ورم پیشرونده و دردناک در صورت، گونه، زیر چانه یا گردن، اولین و شایعترین علامت است. علائم دیگر شامل تب و لرز، قرمزی و گرمی پوست روی ناحیهٔ متورم، خروج چرک از دهان یا پوست، و بهخصوص محدودیت در باز کردن دهان (عارضهای به نام تریسموس یا Trismus) است. در موارد شدیدتر، بیمار ممکن است در بلع یا حتی تنفس دچار مشکل شود که یک اورژانس پزشکی محسوب میشود.
چرا یک دندان خراب، کل صورت را درگیر میکند؟
شایعترین علت عفونتهای دهان، فک و صورت، عفونتهای با منشأ دندانی (Odontogenic Infections) هستند. باکتریها از طریق یک پوسیدگی عمیق، بیماری لثه پیشرفته یا دندانعقل نهفته، به ریشهٔ دندان و استخوان اطراف نفوذ میکنند. اگر سیستم ایمنی نتواند عفونت را مهار کند، باکتریها به فضاهای بافتی اطراف فک و صورت گسترش یافته و باعث ایجاد آبسه (تجمع چرک) یا سلولیت (عفونت منتشر در بافت نرم) میشوند.
روند تشخیص و درمان: در مطب یا بیمارستان چه میگذرد؟
پزشک (دندانپزشک عمومی یا جراح فک و صورت) با معاینهٔ بالینی و بررسی علائم، عفونت را تشخیص میدهد. برای تعیین وسعت و منشأ دقیق عفونت، ممکن است از رادیوگرافیهای دندانی (مانند OPG) یا سیتی اسکن (CT Scan) استفاده شود. درمان اصلی شامل دو بخش است: تجویز آنتیبیوتیک برای کنترل باکتریها و مهمتر از آن، حذف منشأ عفونت. این کار معمولاً از طریق ایجاد یک برش کوچک برای تخلیهٔ چرک (Incision and Drainage) و در ادامه، عصبکشی یا کشیدن دندان مسئول انجام میشود.
عوارض و خطرات عدم درمان بهموقع
بهتأخیرانداختن درمان میتواند عواقب جدی داشته باشد. گسترش عفونت به فضاهای عمقی گردن ممکن است راه هوایی را مسدود کرده و باعث خفگی شود (شرایطی اورژانسی مانند آنژین لودویگ یا Ludwig's Angina). همچنین، عفونت میتواند به سمت چشمها، سینوسها و حتی مغز گسترش یابد یا وارد جریان خون شده و سپسیس (عفونت خونی) ایجاد کند. به همین دلیل، درمان سریع این عفونتها برای جلوگیری از بروز چنین عوارضی ضروری است.