التهاب و عفونتهای فک و دهان، طیف وسیعی از بیماریها از عفونتهای ساده لثه تا آبسههای پیچیده و درگیری استخوان فک را شامل میشود. این مشکلات که اغلب ریشه در مسائل دندانی دارند، در صورت عدم درمان میتوانند جدی شده و سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهند. تشخیص و اقدام درمانی بهموقع برای پیشگیری از عوارض ضروری است.
انواع التهاب و عفونتهای فک و دهان: از لثه تا استخوان
این عارضهها میتوانند منشأ باکتریایی، ویروسی یا قارچی داشته باشند. شایعترین آنها عفونتهای ناشی از پوسیدگی دندان (آبسه پریآپیکال)، بیماریهای لثه (آبسه پریودنتال) و عفونت اطراف دندان عقلِ در حال رویش (پریکورونیت) هستند. در موارد شدیدتر، عفونت ممکن است به استخوان فک گسترش یابد و باعث استئومیلیت (عفونت استخوان) شود یا در فضاهای بافتی گردن و صورت پخش شده و آبسههای عمیق ایجاد کند که شرایطی اورژانسی محسوب میشوند.
علائم هشداردهنده: چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
درد ضرباندار و مداوم، تورم در ناحیه صورت، فک یا گردن، قرمزی و گرمی پوست روی ناحیه عفونی، و خروج چرک از لثه یا دندان از علائم اصلی هستند. همچنین تب، بیحالی، بوی بد دهان و طعم ناخوشایند در دهان نیز شایع است. یکی از علائم نگرانکننده، محدودیت در باز کردن دهان (که در پزشکی به آن تریسموس یا Trismus میگویند) است که نشاندهندهٔ گسترش عفونت به عضلات جونده است و نیاز به بررسی فوری دارد.
روند تشخیص در مطب: پزشک چه اقداماتی انجام میدهد؟
در مراجعه به دندانپزشک یا جراح فک و صورت، ابتدا معاینه بالینی دقیق انجام میشود. پزشک سؤالاتی در مورد شروع علائم، سابقه پزشکی و دندانپزشکی شما خواهد پرسید. برای ارزیابی دقیق وسعت عفونت و درگیری ساختارهای زیرین مانند ریشه دندان و استخوان فک، معمولاً از تصویربرداری رادیوگرافی مانند عکس OPG (ارتوپانتوموگرام) یا CBCT (سیتی اسکن با اشعه مخروطی) استفاده میشود. در برخی موارد، ممکن است آزمایش خون نیز برای بررسی شدت التهاب در بدن درخواست شود.
گزینههای درمانی: از آنتیبیوتیک تا جراحی
درمان التهاب و عفونتهای فک و دهان کاملاً به علت، نوع و شدت آن بستگی دارد. درمان ممکن است شامل یک یا چند مورد از این گزینهها باشد: تجویز آنتیبیوتیک برای کنترل عفونت، باز کردن و تخلیه آبسه (Incision and Drainage) برای خارج کردن چرک، درمان ریشه (عصبکشی) یا کشیدن دندانِ عامل عفونت. در عفونتهای گسترده و پیچیده که استخوان یا فضاهای عمقی صورت و گردن را درگیر کردهاند، ممکن است نیاز به جراحی در بیمارستان و بستری شدن فرد باشد.
پیشگیری بهتر از درمان: چگونه از عفونت فک و دهان جلوگیری کنیم؟
بهترین راه برای جلوگیری از این عفونتها، رعایت بهداشت دهان و دندان است. مسواک زدن منظم، استفاده روزانه از نخ دندان و مراجعههای دورهای به دندانپزشک برای معاینه و جرمگیری، احتمال پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه را که اصلیترین دلایل این عفونتها هستند، به شدت کاهش میدهد. همچنین، درمان بهموقع هرگونه مشکل دندانی، مانند پوسیدگیهای کوچک، از تبدیل شدن آن به یک عفونت جدی و پرهزینه جلوگیری میکند.