شیمیدرمانی یکی از روش‌های اصلی و شناخته‌شدهٔ درمان سرطان است که در آن با داروهای مخصوص، رشد سلول‌های سرطانی مهار یا متوقف میشود. شنیدن نام این درمان ممکن است نگران‌کننده باشد، اما امروزه شیمیدرمانی با برنامه‌ریزی دقیق، داروهای کمکی و مراقبت‌های همراه انجام میشود و هدف تیم درمان این است که این دوره با کمترین ناراحتی ممکن طی شود. نوع دارو، تعداد جلسات و فاصلهٔ بین آن‌ها برای هر بیمار متفاوت است و پزشک متخصص بر اساس نوع سرطان، مرحلهٔ بیماری و وضعیت عمومی بدن دربارهٔ آن تصمیم می‌گیرد.
شیمیدرمانی چگونه انجام میشود؟
شیمیدرمانی معمولاً به‌صورت تزریق وریدی در بیمارستان یا مرکز درمانی انجام میشود؛ در برخی موارد نیز داروها به شکل قرص یا کپسول خوراکی تجویز می‌شوند. درمان در دوره‌هایی به نام «سیکل» برنامه‌ریزی میشود؛ یعنی بین جلسات فاصله‌ای در نظر گرفته میشود تا بدن فرصت بازسازی پیدا کند. پیش از هر جلسه معمولاً آزمایش خون انجام میشود تا پزشک از آمادگی بدن برای ادامهٔ درمان مطمئن شود. تمام مراحل، از انتخاب دارو تا تنظیم دوز، زیر نظر پزشک فوق تخصص انکولوژی انجام میشود.
عوارض شایع شیمیدرمانی کدام‌اند؟
داروهای شیمیدرمانی علاوه بر سلول‌های سرطانی ممکن است بر برخی سلول‌های سالم بدن نیز اثر بگذارند و عوارضی ایجاد کنند؛ شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- تهوع و استفراغ که امروزه با داروهای ضدتهوع تا حد زیادی قابل کنترل است
- خستگی و ضعف عمومی
- ریزش مو که معمولاً موقتی است
- کاهش موقت گلبول‌های خون و افت مقاومت بدن در برابر عفونت
- تغییر اشتها، تغییر حس چشایی یا زخم‌های دهانی
شدت عوارض در افراد مختلف یکسان نیست و بسیاری از آن‌ها با دارو و مراقبت قابل مدیریت‌اند. هر علامت جدید را به تیم درمان اطلاع دهید؛ تصمیم‌گیری دربارهٔ ادامه یا تغییر درمان تنها با پزشک معالج است.
برای شیمی درمانی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
شیمیدرمانی باید زیر نظر فوق تخصص بیماری‌های خون و سرطان بزرگسالان (هماتولوژی-انکولوژی) انجام شود؛ همان پزشکی که معمولاً با عنوان انکولوژیست شناخته میشود. این پزشک نوع دارو، دوز و تعداد جلسات را متناسب با شرایط هر بیمار تعیین میکند، عوارض را در طول درمان پایش میکند و در صورت نیاز، درمان را با جراحی یا پرتودرمانی هماهنگ می‌سازد. اگر تشخیص سرطان برای شما یا یکی از عزیزانتان مطرح شده است، می‌توانید از فهرست پزشکان همین صفحه، نوبت ویزیت فوق تخصص هماتولوژی-انکولوژی را به‌صورت آنلاین دریافت کنید.
چه علائمی در طول شیمیدرمانی نیاز به تماس فوری با پزشک دارد؟
به دلیل افت موقت ایمنی بدن در طول درمان، بروز برخی علائم را نباید به تعویق انداخت:
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر، یا لرز
- خونریزی یا کبودی غیرعادی
- تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه
- استفراغ یا اسهال مداوم که مانع خوردن و آشامیدن شود
در این موارد بدون معطلی با پزشک معالج یا مرکز درمانی تماس بگیرید. به خاطر داشته باشید که این مطالب جنبهٔ آموزشی دارد و تشخیص و تصمیم نهایی همیشه با پزشک است.