التهابات سطحی چشم (Superficial Eye Inflammations) به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که لایه‌های بیرونی چشم مانند ملتحمه و قرنیه را درگیر می‌کنند. این عارضه که اغلب با قرمزی، سوزش و ترشح همراه است، میتواند دلایل مختلفی از جمله عفونت یا آلرژی داشته باشد و نیازمند تشخیص دقیق توسط چشم‌پزشک برای درمان صحیح است.
انواع التهابات سطحی چشم: از ورم ملتحمه تا التهاب قرنیه
التهابات سطحی چشم یک اصطلاح کلی است و بیماری‌های مختلفی را شامل می‌شود. شایع‌ترین آن‌ها «ورم ملتحمه» یا «کنژنکتیویت» (Conjunctivitis) است که مردم آن را با نام «چشم صورتی» می‌شناسند و لایه شفاف روی سفیدی چشم را درگیر می‌کند. نوع دیگر، «التهاب قرنیه» یا «کراتیت» (Keratitis) است که قرنیه، یعنی لایه شفاف جلوی مردمک، را ملتهب می‌کند و میتواند جدی‌تر باشد. «التهاب لبه پلک» یا «بلفاریت» (Blepharitis) و «التهاب اپی‌اسکلرا» (Episcleritis) نیز در این دسته قرار می‌گیرند.
علائم کلیدی: چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کنیم؟
قرمزی و سوزش چشم شایع‌ترین علائم هستند، اما نشانه‌های دیگر می‌توانند به تشخیص کمک کنند. وجود ترشحات غلیظ و چرکی معمولاً به نفع عفونت باکتریایی است، در حالی که آبریزش شفاف بیشتر در عفونتهای ویروسی و آلرژی دیده می‌شود. خارش شدید یکی از علائم کلیدی آلرژی است. در صورتی که درد شدید، حساسیت به نور (فتوفوبی) یا کاهش دید را تجربه می‌کنید، باید در اسرع وقت به چشم‌پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم می‌توانند نشانه درگیری قرنیه و شرایط جدی‌تر باشند.
روند تشخیص در مطب: چشم‌پزشک چه اقداماتی انجام می‌دهد؟
در مراجعه به چشم‌پزشک، ابتدا شرح حال کاملی از شما گرفته می‌شود؛ مثلاً اینکه علائم از کی شروع شده، یک‌طرفه است یا دوطرفه، و آیا سابقه آلرژی دارید. سپس پزشک با دستگاهی به نام «اسلیت لمپ» (Slit Lamp) ساختارهای سطحی چشم شما را با بزرگنمایی بالا بررسی می‌کند. این معاینه به پزشک اجازه می‌دهد تا محل دقیق التهاب (ملتحمه، قرنیه و...) و شدت آن را مشخص کند. در موارد مشکوک به عفونت، ممکن است نمونه‌گیری از ترشحات چشم برای کشت و تشخیص عامل بیماری‌زا لازم باشد.
اصول کلی درمان: از قطره‌های چشمی تا مراقبت‌های خانگی
درمان التهابات سطحی چشم کاملاً به عامل ایجادکننده آن بستگی دارد. هرگز بدون تشخیص پزشک از قطره‌های چشمی استفاده نکنید. برای عفونتهای باکتریایی قطره‌های آنتی‌بیوتیک، برای آلرژی قطره‌های آنتی‌هیستامین و برای برخی التهاب‌های خاص، قطره‌های استروئیدی (کورتون) با احتیاط فراوان تجویز می‌شود. استفاده از کمپرس سرد برای کاهش خارش و تورم در آلرژی، و کمپرس گرم برای کمک به تخلیه ترشحات در بلفاریت، از جمله مراقبت‌های خانگی است که ممکن است پزشک توصیه کند.