تنگی کانال نخاع گردن و کمر (Spinal Stenosis) به باریک شدن فضای داخل ستون فقرات گفته میشود که به نخاع و ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند. این وضعیت بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال و به دلیل تغییرات ناشی از افزایش سن مانند آرتروز رخ می‌دهد و می‌تواند باعث درد، بی‌حسی یا ضعف در گردن، کمر، بازوها و پاها شود.
علائم تنگی کانال نخاع در گردن و کمر: چه تفاوتی دارند؟
علائم این بیماری بستگی به محل تنگی دارد. در «تنگی کانال نخاع گردن» (Cervical Stenosis)، فشار روی نخاع گردنی باعث درد، بی‌حسی یا ضعف در شانه‌ها، بازوها و دست‌ها میشود. همچنین ممکن است فرد دچار مشکلات تعادل و راه رفتن شود. در «تنگی کانال نخاع کمر» (Lumbar Stenosis)، فشار روی اعصاب کمری معمولاً باعث درد سیاتیک، گرفتگی و ضعف در پاها میشود که با راه رفتن یا ایستادن تشدید و با نشستن یا خم شدن به جلو بهبود می‌یابد (لنگش نوروژنیک).
چرا کانال نخاع تنگ میشود؟ از آرتروز تا فتق دیسک
شایع‌ترین علت تنگی کانال نخاع، فرسایش و تغییرات ناشی از افزایش سن در ستون فقرات است که به آن «آرتروز ستون فقرات» (Spondylosis) می‌گویند. با گذشت زمان، ممکن است رباط‌های ستون فقرات ضخیم شوند، خارهای استخوانی (استئوفیت) رشد کنند یا دیسک‌های بین‌مهره‌ای دچار فتق یا برآمدگی شوند. همه این موارد می‌توانند فضای کانال نخاعی را کاهش داده و به ساختارهای عصبی داخل آن فشار بیاورند. عوامل ژنتیکی و آسیب‌های قبلی نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
روند تشخیص: از معاینه در مطب تا تصویربرداری تخصصی
تشخیص با مراجعه به پزشک متخصص ارتوپدی یا جراح مغز و اعصاب آغاز میشود. پزشک شرح حال دقیقی از علائم شما می‌گیرد و معاینه فیزیکی برای ارزیابی قدرت عضلانی، حس و رفلکس‌های عصبی انجام می‌دهد. برای تأیید تشخیص و مشاهده دقیق میزان تنگی، معمولاً از روش‌های تصویربرداری استفاده میشود. «ام‌آر‌آی» (MRI) بهترین روش برای دیدن بافت‌های نرم مانند نخاع، اعصاب و دیسک‌هاست. گاهی نیز از سی‌تی اسکن یا عکس رادیوگرافی ساده (X-ray) برای بررسی ساختار استخوانی کمک گرفته میشود.
گزینه‌های درمانی: از روش‌های غیرجراحی تا جراحی
درمان تنگی کانال نخاع گردن و کمر به شدت علائم بستگی دارد. در موارد خفیف تا متوسط، روش‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود انعطاف‌پذیری، داروهای ضدالتهاب و مسکن، و تزریق استروئید اپیدورال برای کاهش التهاب و درد توصیه میشود. اگر این روش‌ها مؤثر نباشند یا علائم عصبی پیش‌رونده و شدید باشند (مانند ضعف شدید یا مشکلات تعادل)، ممکن است جراحی برای برداشتن فشار از روی نخاع و اعصاب، مانند «لامینکتومی» (Laminectomy)، پیشنهاد شود. تصمیم برای جراحی کاملاً فردی است و به نظر پزشک معالج بستگی دارد.