«التهاب و عفونت چشمی» به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که باعث قرمزی، سوزش، خارش و ترشح از چشم می‌شوند. این عارضه میتواند ناشی از عوامل مختلفی مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها، آلرژی یا مواد محرک باشد. شناخت علائم و مراجعهٔ به‌موقع به پزشک، کلید درمان مؤثر و جلوگیری از عوارض جدیتر برای بینایی است.
علائم التهاب و عفونت چشمی: فراتر از یک قرمزی ساده
قرمزی و تورم پلک‌ها شایع‌ترین نشانه است، اما علائم دیگری نیز اهمیت دارند. ترشحات چشمی (قی کردن) میتواند آبکی (در عفونت ویروسی یا آلرژی) یا چرکی و زرد/سبز رنگ (در عفونت باکتریایی) باشد. احساس وجود جسم خارجی یا شن‌ریزه در چشم، خارش شدید (به‌ویژه در آلرژی)، سوزش، درد و حساسیت به نور از دیگر علائمی هستند که بیمار ممکن است تجربه کند. گاهی این علائم با تاری دید موقت نیز همراه است.
از ویروس سرماخوردگی تا لنز تماسی: دلایل اصلی کدامند؟
علل التهاب و عفونت چشمی متنوع‌اند. ورم ملتحمهٔ ویروسی یا باکتریایی میتواند بسیار مسری باشد؛ این حکم را نباید به همهٔ انواع التهاب و عفونت چشم تعمیم داد. ورم ملتحمه آلرژیک به دلیل واکنش به گرده، گرد و غبار یا موی حیوانات ایجاد می‌شود. استفادهٔ نادرست از لنزهای تماسی، ورود مواد شیمیایی مانند کلر استخر یا دود و همچنین خشکی چشم نیز می‌توانند زمینه را برای التهاب و عفونت فراهم کنند.
چه زمانی باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه بسیاری از موارد خفیف هستند، اما برخی علائم زنگ خطر محسوب می‌شوند. در صورت تجربهٔ درد چشمی، کاهش یا تاری دیدی که با پاک‌کردن ترشح برطرف نمی‌شود، حساسیت به نور، مشاهدهٔ هاله اطراف چراغ‌ها، یا اگر احساس می‌کنید جسمی در چشم شما گیر کرده است، باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. اگر لنز تماسی دارید و چشمتان قرمز شده، لنز را خارج کنید و همان روز ارزیابی شوید. فقط در علائم خفیفِ بدون نشانه‌های هشدار می‌توان مراقبت اولیه را دنبال کرد؛ بدترشدن یا بهبودنیافتن علائم نیز نیاز به معاینه دارد.
روند تشخیص در مطب: انتظار چه چیزی را داشته باشیم؟
پزشک با پرسیدن سؤالاتی دربارهٔ شروع علائم، سابقهٔ پزشکی و استفاده از لنز، شرح حال شما را می‌گیرد. سپس با ابزاری به نام «اسلیت لمپ» (Slit Lamp) ساختارهای چشم شما را با بزرگنمایی بررسی می‌کند. این معاینه کاملاً بدون درد است. در موارد مشکوک به عفونت باکتریایی شدید یا غیرمعمول، ممکن است پزشک با یک سواپ استریل نمونه‌ای از ترشحات چشم را برای کشت و آزمایشگاه ارسال کند تا عامل دقیق بیماری شناسایی شود.
پیشگیری و مراقبت‌های خانگی مؤثر
مهم‌ترین راه پیشگیری، رعایت بهداشت است. دست‌های خود را بهطور مرتب بشویید و از لمس یا مالیدن چشم‌ها خودداری کنید. حوله، لوازم آرایش چشم و قطره‌های چشمی خود را با دیگران به اشتراک نگذارید. اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید، بهداشت آن را جدی بگیرید و هرگز با لنز نخوابید. برای تسکین موقت علائم خفیف، می‌توانید از کمپرس سرد (برای آلرژی) یا گرم (برای عفونت) استفاده کنید، اما این کار جایگزین تشخیص پزشک نیست.