حذف پولیپ بینی یا پولیپکتومی (Polypectomy)، یک روش جراحی برای برداشتن توده‌های نرم و غیرسرطانی (پولیپ‌ها) از داخل مجاری بینی یا سینوس‌ها است. این عمل زمانی انجام می‌شود که پولیپ‌ها باعث گرفتگی شدید بینی، مشکلات تنفسی، کاهش حس بویایی یا عفونت‌های مکرر سینوسی شده و به درمان‌های دارویی پاسخ نداده باشند.
چرا و چه زمانی به جراحی «حذف پولیپ بینی» نیاز است؟
پولیپ‌های بینی، توده‌های خوش‌خیم ناشی از التهاب مزمن در پوشش داخلی بینی و سینوس‌ها هستند. درمان اولیه معمولاً شامل اسپری‌های استروئیدی بینی برای کاهش التهاب و کوچک کردن پولیپ‌ها است. اما اگر پولیپ‌ها بزرگ باشند، مسیر تنفس را مسدود کنند یا به درمان دارویی مقاوم باشند، پزشک متخصص گوش، حلق و بینی ممکن است جراحی را توصیه کند. هدف از این جراحی که «پولیپکتومی آندوسکوپیک» نیز نامیده می‌شود، برداشتن پولیپ‌ها برای باز کردن راه‌های هوایی، بهبود تنفس و بویایی، و کاهش عفونت‌های سینوسی است.
آمادگی‌های قبل از عمل: از مشاوره تا روز جراحی
روند آمادگی با مراجعه به پزشک متخصص آغاز می‌شود. پزشک با معاینه و روش‌هایی مانند آندوسکوپی بینی یا سی‌تی اسکن، اندازه و محل دقیق پولیپ‌ها را مشخص می‌کند. قبل از جراحی، ممکن است از شما خواسته شود مصرف برخی داروها مانند رقیق‌کننده‌های خون (آسپرین و...) را متوقف کنید. همچنین لازم است برای چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشید. حتماً تمام سؤالات خود را در مورد روند جراحی و مراقبت‌های پس از آن از پزشک خود بپرسید تا با آگاهی کامل برای عمل آماده شوید.
روند جراحی «حذف پولیپ بینی» چگونه است؟
این جراحی اغلب به روش «جراحی عملکردی آندوسکوپیک سینوس» (FESS) و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. جراح یک لوله نازک مجهز به دوربین و نور به نام آندوسکوپ (Endoscope) را از طریق سوراخ‌های بینی وارد می‌کند. با استفاده از تصاویر زنده‌ی آندوسکوپ، جراح با ابزارهای بسیار ظریف، پولیپ‌ها را با دقت برمی‌دارد. مزیت این روش، عدم نیاز به برش خارجی روی صورت و دوره بهبودی سریع‌تر است. در برخی موارد، ممکن است همزمان مشکلات دیگر سینوس‌ها نیز اصلاح شود. خونریزی و عفونت ممکن است رخ دهد؛ در جراحی سینوس، آسیب چشم یا نشت مایع اطراف مغز نادر است. خونریزی شدید، تغییر دید یا تورم رو به افزایش اطراف چشم نیاز به ارزیابی فوری اورژانس دارد؛ گرفتگی یا درد رو به افزایش بینی را سریع به تیم جراحی اطلاع دهید.
دوره بهبودی و مراقبت‌های ضروری پس از عمل
پس از جراحی، احساس گرفتگی و احتقان بینی برای چند روز طبیعی است. ممکن است پزشک برای کنترل خونریزی از تامپون یا پانسمان داخل بینی استفاده کند که پس از مدت کوتاهی خارج می‌شود. مهم‌ترین بخش مراقبت‌های بعد از عمل، شستشوی منظم بینی با سرم نمکی (سالین) طبق دستور پزشک است. این کار به تمیز نگه داشتن مجاری بینی، جلوگیری از عفونت و تسریع روند بهبودی کمک می‌کند. از انجام فعالیت‌های سنگین و فین کردن شدید برای چند هفته باید خودداری کرد.
آیا پولیپ بینی بعد از جراحی برمی‌گردد؟
یکی از نگرانی‌های اصلی بیماران، احتمال عود یا بازگشت پولیپ‌هاست. باید توجه داشت که جراحی، پولیپ‌های موجود را حذف می‌کند اما بیماری زمینه‌ای که باعث ایجاد آن‌ها (التهاب مزمن) شده را درمان نمیکند. بنابراین، احتمال بازگشت پولیپ‌ها وجود دارد، به‌ویژه در افرادی که آسم یا حساسیت به آسپرین دارند. به همین دلیل، ادامه درمان‌های دارویی مانند استفاده منظم از اسپری‌های استروئیدی بینی پس از جراحی، برای کنترل التهاب و کاهش شانس عود پولیپ‌ها بسیار مهم است.