جراحی کلیه یک عمل جراحی است که برای درمان مشکلات مختلف کلیوی انجام می‌شود. این جراحی می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله سنگ کلیه، تومور یا عفونت انجام شود. اگرچه این عمل ممکن است به نظر ترسناک بیاید، اما در بسیاری از موارد می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند. نتیجه به علت عمل، روش انتخابی و عملکرد کلیه‌ها بستگی دارد. اورولوژیست دربارهٔ امکان حفظ کلیه، جایگزین‌های جراحی و نیاز به پیگیری با شما گفت‌وگو می‌کند.
این عمل چگونه انجام می‌شود؟
روش عمل به مشکل بستگی دارد؛ برای بعضی سنگ‌ها از ابزار از راه مجاری یا پوست استفاده می‌شود و بعضی توده‌ها به برداشتن بخشی یا تمام کلیه نیاز دارند. جراحی باز و لاپاراسکوپی از روش‌های دسترسی‌اند. در جراحی باز، یک برش بزرگ در ناحیه کمر یا شکم ایجاد می‌شود تا دسترسی به کلیه فراهم شود. در روش لاپاراسکوپی، برش‌های کوچکتری ایجاد می‌شود و با استفاده از دوربین و ابزارهای خاص، عمل انجام می‌شود. بسیاری از این عمل‌ها با بیهوشی عمومی انجام می‌شوند؛ نوع بیهوشی با روش و وضعیت بیمار تعیین می‌شود. این عمل ممکن است بین ۱ تا ۳ ساعت طول بکشد و بسته به نوع جراحی و شرایط بیمار، ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان باشد.
آمادگی قبل از عمل
قبل از جراحی کلیه، پزشک شما ممکن است چند آزمایش انجام دهد تا از سلامت کلیه و سایر اعضای بدن اطمینان حاصل کند. همچنین، فهرست داروها، از جمله آسپرین و داروهای ضدانعقاد، را به تیم جراحی بدهید؛ زمان و نیاز به هر تغییر فقط با هماهنگی جراح و پزشک تجویزکننده تعیین می‌شود. همچنین، زمان قطع خوردن و نوشیدن را طبق دستور همان تیم بیهوشی رعایت کنید؛ دستور برای غذا و مایعات ممکن است متفاوت باشد. در روز عمل، حتماً لباس راحت بپوشید و همراه داشته باشید.
دوره بهبودی و مراقبت بعد از عمل
پس از جراحی، شما معمولاً چند روز در بیمارستان بستری خواهید شد تا پزشک بتواند وضعیت شما را تحت نظر داشته باشد. در روزهای اول، ممکن است احساس درد و ناراحتی کنید که با داروهای تجویزی قابل کنترل است. ترمیم کامل بسته به روش ممکن است چند هفته یا بیشتر طول بکشد؛ بازگشت به کار سبک با ورزش و بلندکردن بار یکسان نیست. زمان هر فعالیت را با جراح مشخص کنید. همچنین، زمان دوش‌گرفتن به پانسمان و وضعیت زخم بستگی دارد و با شنا یا غوطه‌ورشدن در آب یکسان نیست؛ دستور مراقبت زخم را از تیم درمان بگیرید. در این مدت، توجه به علائم عفونت مانند تب و درد شدید بسیار مهم است.
عوارض و ریسک‌ها
مانند هر عمل جراحی دیگری، جراحی کلیه نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. برخی از عوارض ممکن شامل خون‌ریزی، عفونت، آسیب به بافت‌های اطراف کلیه و مشکلات در عملکرد کلیه است. خطر عارضه برای همهٔ عمل‌ها یکسان نیست؛ نوع عمل، بیماریهای همراه و عملکرد کلیهٔ دیگر در برآورد خطر اهمیت دارند. مهم است که قبل از عمل، تمام سوالات و نگرانی‌های خود را با پزشک در میان بگذارید تا از روند عمل و عوارض احتمالی آگاه شوید.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: ۱ تا ۳ ساعت
- دوره بهبودی: بسته به روش، چند هفته یا بیشتر
- بی‌حسی: بیهوشی عمومی
- بستری: بستری لازم است
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: وابسته به روش و روند بهبود
هشدارهای مهم
- تب، لرز، کاهش واضح ادرار یا توقف تخلیهٔ سوند نیاز به بررسی سریع دارد؛ منتظر رسیدن تب به عدد مشخص نمانید.
- در صورت وجود درد شدید یا خون‌ریزی غیرعادی، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
- از فعالیت‌های سنگین تا حداقل ۲ هفته بعد از عمل خودداری کنید.
نکات مهم برای بیمار
- داروهای مؤثر بر خون‌ریزی را فقط طبق برنامهٔ مشترک تیم درمان تغییر دهید؛ خودسرانه قطع نکنید.
- پس از عمل، از فعالیت‌های سنگین پرهیز کنید و استراحت کافی داشته باشید.
- به علائم عفونت مانند تب و درد شدید توجه کنید و در صورت بروز این علائم به پزشک مراجعه کنید.
- در روز عمل، حتماً لباس راحت و مناسب بپوشید.
- برای دوش‌گرفتن، تعویض پانسمان و شروع شنا دستور جداگانه بگیرید؛ شنا معمولاً تا ترمیم زخم به تعویق می‌افتد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر احساس درد شدید یا خون‌ریزی غیرعادی داشتید، یا اگر تب بالا داشتید، به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ جراحی کلیه فقط برای بیماران سرطانی است.
✅ جراحی کلیه می‌تواند برای درمان مشکلات مختلفی مانند سنگ کلیه، عفونت و تومورهای غیرسرطانی نیز انجام شود.
❌ بهبودی بعد از جراحی کلیه خیلی طولانی است.
✅ بسیاری از بیماران پس از جراحی کلیه در عرض چند هفته به فعالیت‌های روزمره خود بازمی‌گردند.
❌ جراحی کلیه همیشه باعث درد شدید می‌شود.
✅ با پیشرفت‌های پزشکی و داروهای مسکن، درد بعد از جراحی معمولاً قابل کنترل است.