شلی و چروک پلک که در پزشکی به آن درماتوکالازیس (Dermatochalasis) گفته میشود، به وجود پوست اضافه در پلک بالا یا پایین اشاره دارد. این وضعیت معمولاً ناشی از افزایش سن و کاهش خاصیت ارتجاعی پوست است و می‌تواند علاوه بر ایجاد ظاهری خسته و پیرتر، در موارد شدید با محدود کردن میدان دید، بینایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
شلی و چروک پلک چیست و چرا به وجود می‌آید؟
شلی و چروک پلک یا درماتوکالازیس، تجمع پوست اضافی و شل‌شده در پلک‌هاست. با افزایش سن، تولید کلاژن و الاستین در پوست کاهش می‌یابد و پوست خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد. این امر باعث میشود پوست پلک که ذاتاً نازک است، کشیده و آویزان شود. گاهی این شلی با بیرون‌زدگی کیسه‌های چربی زیر پوست همراه است. عوامل ژنتیکی، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید و سبک زندگی نیز میتوانند این روند را تسریع کنند. این وضعیت با افتادگی پلک (پتوز) که ناشی از ضعف عضله بالابرنده پلک است، تفاوت دارد.
علائم شلی پلک: از ظاهر خسته تا مشکلات بینایی
شایع‌ترین علامت، تغییرات ظاهری است؛ مانند ایجاد چین‌وچروک‌های متعدد، پف‌آلودگی و سنگینی پلک‌ها که به چهره حالتی خسته یا غمگین می‌دهد. در موارد شدیدتر، پوست اضافه در پلک بالا ممکن است روی مژه‌ها بیفتد و میدان دید فوقانی را مسدود کند. این امر می‌تواند فعالیت‌هایی مانند رانندگی یا مطالعه را دشوار سازد. برخی افراد نیز از احساس سنگینی یا خستگی در پلک‌های خود، به‌ویژه در پایان روز، شکایت دارند. همچنین آرایش کردن در این شرایط ممکن است سخت‌تر شود.
روشهای درمانی: از گزینه‌های غیرجراحی تا بلفاروپلاستی
درمان شلی و چروک پلک به شدت آن بستگی دارد. روشهای دستگاهی را نباید صرفاً به دلیل عنوان «بدون جراحی» بی‌خطر دانست. پلاسماپن در اطراف پلک می‌تواند باعث سوختگی، لک، اسکار یا آسیب چشم شود؛ انتخاب روش نیازمند ارزیابی پزشک است. کرمهای حاوی رتینوئید یا پپتیدها نیز ممکن است ظاهر خطوط ریز را بهبود بخشند، اما تأثیر چندانی بر پوست اضافی ندارند. برای برداشتن پوست اضافی، جراحی بلفاروپلاستی (Blepharoplasty) یکی از گزینه‌هاست؛ مناسب‌بودن آن و نتیجهٔ احتمالی با معاینه مشخص میشود. در این عمل، جراح پوست، چربی و در صورت نیاز، عضله اضافی را برمی‌دارد با هدف اصلاح پوست اضافه؛ بهبود دید زمانی مطرح است که همین پوست مانع میدان دید باشد.
مراجعه به پزشک: چه زمانی و نزد کدام متخصص برویم؟
اگر شلی و چروک پلک شما را از نظر زیبایی آزار می‌دهد یا احساس می‌کنید بینایی‌تان را مختل کرده است، زمان مراجعه به پزشک فرا رسیده است. بهترین متخصصان برای ارزیابی این وضعیت، چشم‌پزشکان (به‌ویژه فوق‌تخصص‌های جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم یا اکولوپلاستی) و جراحان پلاستیک هستند. در جلسه مشاوره، حتماً در مورد گزینه‌های درمانی مختلف (جراحی و غیرجراحی)، نتایج واقع‌بینانه، روند بهبودی و خطرات احتمالی سؤال کنید. پزشک با معاینه دقیق مشخص می‌کند که آیا شما کاندید مناسبی برای درمان هستید یا خیر.