کراسلینک (CXL) یا پیوند متقاطع کلاژن قرنیه، یک روش درمانی کم‌تهاجمی برای متوقف کردن پیشرفت بیماری‌های تضعیف‌کنندهٔ قرنیه، به‌ویژه قوز قرنیه (کراتوکونوس) است. این عمل با استفاده از ویتامین B2 (ریبوفلاوین) و نور فرابنفش، ساختار قرنیه را محکم‌تر کرده و از بدتر شدن شکل آن و کاهش بیشتر بینایی جلوگیری می‌کند.
کراسلینک (CXL) چگونه قرنیه را تقویت می‌کند؟
هدف اصلی کراسلینک، افزایش استحکام بیومکانیکی قرنیه است. در این روش، ابتدا قطرهٔ ریبوفلاوین (ویتامین B2) روی سطح قرنیه ریخته میشود تا در بافت آن نفوذ کند. سپس، چشم برای مدتی معین تحت تابش کنترل‌شدهٔ نور فرابنفش (UV-A) قرار می‌گیرد. این فرایند باعث ایجاد پیوندهای جدید و محکم بین رشته‌های کلاژن قرنیه میشود. این «پیوندهای متقاطع» (Cross-links) ساختار قرنیه را مانند یک داربست تقویت کرده و مقاومت آن را در برابر تغییر شکل افزایش می‌دهند.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای عمل کراسلینک هستند؟
این عمل معمولاً برای بیمارانی توصیه میشود که دچار بیماری‌های پیشروندهٔ قرنیه مانند قوز قرنیه (کراتوکونوس) یا اکتازی قرنیه پس از جراحی‌های انکساری هستند. بهترین کاندیداها افرادی هستند که بیماری‌شان در حال پیشرفت است اما هنوز ضخامت قرنیهٔ آن‌ها برای انجام عمل کافی است و کدورت شدید قرنیه ندارند. تشخیص نهایی برای انجام یا عدم انجام کراسلینک (CXL) پس از معاینات دقیق چشم‌پزشکی، از جمله توپوگرافی قرنیه، توسط پزشک متخصص تعیین میشود.
روند عمل کراسلینک در کلینیک: از آمادگی تا پایان
این عمل به‌صورت سرپایی انجام میشود. ابتدا با قطره‌های بی‌حسی، چشم کاملاً بی‌حس میشود. در روش متداول (Epi-Off)، لایهٔ سطحی و نازک قرنیه (اپی‌تلیوم) برداشته میشود تا جذب ریبوفلاوین بهتر صورت گیرد. سپس قطره‌های ریبوفلاوین به مدت حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در چشم ریخته میشود. پس از آن، بیمار به مدت مشخصی (معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه) به منبع نور UV-A نگاه می‌کند. در پایان، یک لنز تماسی پانسمانی روی چشم قرار داده میشود تا به ترمیم لایهٔ سطحی کمک کند.
دورهٔ نقاهت و مراقبت‌های ضروری پس از کراسلینک
پس از عمل، ممکن است بیمار برای چند روز احساس درد، سوزش، اشک‌ریزش و حساسیت به نور داشته باشد که با داروهای تجویز شده کنترل میشود. دید نیز در روزها و هفته‌های اول تار است و به‌تدریج بهبود می‌یابد. استفادهٔ منظم از قطره‌های آنتی‌بیوتیک و ضدالتهاب طبق دستور پزشک، پرهیز از مالیدن چشم و جلوگیری از ورود آب و آلودگی به چشم بسیار مهم است. لنز پانسمانی معمولاً پس از چند روز توسط پزشک برداشته میشود. بازگشت به فعالیتهای روزمره به روند بهبودی و نظر پزشک بستگی دارد.