نارسایی کبد یعنی کبد دیگر نمیتواند وظایف مهم خود را بهقدر کافی انجام دهد. نوع حاد ممکن است طی روزها یا هفتهها ایجاد شود و یک وضعیت اورژانسی است؛ نوع مزمن معمولاً در زمینهٔ آسیب طولانیمدت کبد رخ میدهد. زردی تازه، گیجی، خوابآلودگی غیرعادی یا خونریزی نیاز به بررسی فوری دارد.
نارسایی حاد و مزمن چه فرقی دارند؟
نارسایی حاد میتواند در فردی بدون سابقهٔ شناختهشدهٔ بیماری کبد، مثلاً پس از آسیب دارویی یا بعضی هپاتیتها، رخ دهد. در نوع مزمن، بیماریهایی مانند سیروز ممکن است بهتدریج توان کبد را کم کنند. بدحالشدن ناگهانی بیمار مبتلا به سیروز نیز باید فوری بررسی شود. صرفاً بالا بودن آنزیمهای کبدی به معنی نارسایی کبد نیست.
علائم مهم
زردی چشم و پوست، تورم شکم یا پاها، کبودی و خونریزی آسان و تغییر هوشیاری ممکن است دیده شوند. این علائم بهتنهایی علت را مشخص نمیکنند. درد نداشتن، بیماری جدی کبد را رد نمیکند.
چه زمانی اورژانس لازم است؟
گیجی تازه، خوابآلودگی غیرعادی، استفراغ خونی، مدفوع سیاه قیری یا کاهش هوشیاری را اورژانسی پیگیری کنید. زردی تازه، تب یا درد تازهٔ شکم در فرد مبتلا به سیروز نیز نیاز به رسیدگی سریع دارد. در مصرف بیش از مقدار مجاز استامینوفن یا احتمال مسمومیت، حتی بدون علامت، فوراً کمک پزشکی بگیرید و منتظر زردی نمانید.
چه بررسیهایی انجام میشود؟
پزشک سابقهٔ بیماری، داروها و مکملها را بررسی میکند و از آزمایشهای کبد، انعقاد خون، عملکرد کلیه و تصویربرداری برحسب وضعیت استفاده میکند. فهرست داروها و نتایج قبلی را همراه ببرید؛ انجام خودسرانهٔ یک آزمایش جای معاینه و ارزیابی هوشیاری را نمیگیرد.
درمان و پیگیری
نارسایی حاد معمولاً درمان بیمارستانی و گاهی مراقبت ویژه میخواهد. درمان علت، کنترل خونریزی، عفونت، تجمع مایع و اختلال هوشیاری بر اساس شرایط انجام میشود؛ در بعضی موارد ارزیابی پیوند کبد ضروری است. پیوند برای همه لازم نیست و نتیجه به علت و شدت آسیب بستگی دارد.
در بیماری مزمن، پرهیز از الکل، مصرف دارو طبق برنامه و پیگیری منظم مهم است. مقدار نمک، مایعات و تغذیه باید متناسب با وضعیت تنظیم شود؛ مصرف زیاد آب یا فرآوردههای «پاکسازی کبد» درمان نارسایی نیست. هیچ دارو یا مکملی را بدون هماهنگی تیم درمان شروع یا تغییر ندهید.
برای نارسایی کبد به چه دکتری مراجعه کنیم؟
متخصص گوارش و کبد پیگیری بیماران پایدار را انجام میدهد و در صورت نیاز با مرکز پیوند هماهنگ میکند. بیمار با علائم حاد یا هشدار باید به اورژانس مراجعه کند؛ نوبت اینترنتی جای رسیدگی فوری را نمیگیرد.