افتادگی مثانه یا سیستوسل زمانی رخ میدهد که بافت حمایتی میان مثانه و واژن ضعیف شود و مثانه به دیوارهٔ جلویی واژن برجسته شود. ممکن است احساس فشار، برآمدگی واژینال یا مشکل تخلیهٔ ادرار ایجاد کند؛ با افتادگی رحم یا سایر بخشهای واژن یکسان نیست، هرچند میتوانند همزمان باشند. درمان بر اساس میزان ناراحتی و معاینه انتخاب میشود و همیشه جراحی لازم نیست.
علائم و نشانهها
افتادگی مثانه میتواند با علائم مختلفی همراه باشد. یکی از شایعترین علائم، احساس سنگینی یا فشار در ناحیه واژن است. ممکن است در هنگام نشستن، ایستادن یا فعالیتهای روزمره این احساس را تجربه کنید. همچنین، برخی از زنان ممکن است دچار مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار یا احساس ناراحتی در حین رابطه جنسی شوند. در برخی موارد، ممکن است بافتهای افتاده به طور قابل مشاهدهای از مهبل خارج شوند. احساس تخلیهٔ ناقص یا دشواری دفع ادرار هم ممکن است وجود داشته باشد؛ علائم مشابه علتهای دیگری نیز دارند و تشخیص با معاینه است.
علل و عوامل خطر
افتادگی مثانه معمولاً به دلیل ضعف بافتهای حمایتی اطراف واژن ایجاد میشود. عواملی مانند زایمانهای متعدد، افزایش سن و تغییرات هورمونی میتوانند به این مشکل کمک کنند. همچنین، چاقی، سرفههای مزمن و فعالیتهای سنگین که فشار زیادی به ناحیه لگن وارد میکنند، میتوانند خطر ابتلا به افتادگی مثانه را افزایش دهند. بهطور کلی، هر عاملی که به بافتهای حمایتی آسیب برساند یا فشار زیادی به آنها وارد کند، میتواند منجر به این مشکل شود.
روشهای تشخیص
تشخیص افتادگی مثانه معمولاً با معاینهٔ لگن، گاهی هنگام سرفه یا زورزدن، انجام میشود. در صورت مشکل ادراری، آزمایش ادرار یا سنجش ادرار باقیمانده ممکن است لازم باشد. تصویربرداری یا سیستوسکوپی برای همه ضروری نیست و بر اساس یافتهها انتخاب میشود.
روشهای درمان
اگر علائم آزاردهنده نیست، ممکن است پیگیری کافی باشد. تمرینهای کف لگن با آموزش درست، کنترل یبوست و سرفه و در صورت نیاز پساریِ واژینال از گزینههای غیرجراحیاند. پساری نیاز به اندازهگیری و پیگیری مراقبت دارد. جراحی برای موارد منتخب مطرح میشود و باید دربارهٔ اثر آن بر ادرار، رابطه و احتمال عود گفتوگو شود.
اطلاعات سریع
- دوره بهبودی: وابسته به روش؛ بهبود پس از جراحی معمولاً چند هفته زمان میبرد
- بستری: درمان غیرجراحی معمولاً سرپایی است؛ جراحی ممکن است بستری بخواهد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: کم
هشدارهای مهم
- اگر احساس درد شدید یا خونریزی غیرطبیعی داشتید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- اگر در هنگام سرفه یا عطسه دچار بیاختیاری ادرار شدید، این موضوع را جدی بگیرید.
- هرگونه تغییر در علائم یا احساسات ناحیه واژن باید به پزشک گزارش شود.
نکات مهم برای بیمار
- تمرینات کگل را بهطور منظم انجام دهید تا عضلات کف لگن تقویت شوند.
- از وزن مناسب خود نگهداری کنید تا فشار کمتری به ناحیه لگن وارد شود.
- در صورت داشتن سرفه مزمن، به پزشک مراجعه کنید تا درمان شود.
- از فعالیتهای سنگین که فشار زیادی به ناحیه لگن وارد میکنند، پرهیز کنید.
- به تغییرات در بدن خود توجه کنید و در صورت لزوم به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
برای احساس برآمدگی، فشار یا نشت ادرار وقت معاینه بگیرید. ناتوانی در دفع ادرار، درد شدید یا خونریزی غیرعادی نیاز به رسیدگی سریع دارد.
باورهای غلط رایج
❌ افتادگی مثانه فقط در زنان مسن اتفاق میافتد.
✅ افتادگی مثانه میتواند در هر سنی و به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله زایمان و فشارهای فیزیکی.
❌ تنها راه درمان افتادگی مثانه جراحی است.
✅ درمانهای غیرجراحی مانند تمرینات کگل نیز میتوانند مؤثر باشند و در بسیاری از موارد کمک کنند.
❌ افتادگی مثانه همیشه دردناک است.
✅ افتادگی مثانه میتواند بدون درد باشد، اما ممکن است با احساس ناراحتی همراه باشد.
