غش کودکان (سنکوب) به معنای از دست دادن ناگهانی و موقت هوشیاری به دلیل کاهش جریان خون به مغز است. این حالت که معمولاً با بهبودی سریع و خودبه‌خودی همراه است، در بسیاری از موارد خوش‌خیم و بی‌خطر است، اما تشخیص علت اصلی آن توسط پزشک برای رد کردن مشکلات جدی، به‌ویژه مشکلات قلبی، ضروری است.
چرا کودک من غش می‌کند؟ آشنایی با دلایل سنکوب
شایع‌ترین علت غش در کودکان، «سنکوب وازوواگال» (Vasovagal Syncope) است که به آن غش عصبی-قلبی هم می‌گویند. این نوع غش در پاسخ به محرک‌هایی مانند استرس، درد، ترس، دیدن خون یا ایستادن طولانی‌مدت رخ می‌دهد. در این حالت، سیستم عصبی به‌طور موقت باعث کاهش ضربان قلب و فشار خون شده و جریان خون مغز کم می‌شود. دلایل دیگر، هرچند نادرتر، شامل افت فشار خون وضعیتی (کاهش فشار با تغییر وضعیت از نشسته به ایستاده)، مشکلات قلبی زمینه‌ای یا برخی اختلالات متابولیک است.
علائم هشداردهنده: چه زمانی غش کودک خطرناک است؟
اگرچه بیشتر موارد غش کودکان خوش‌خیم هستند، اما وجود برخی علائم «پرچم قرمز» نیازمند بررسی فوری پزشکی است. این علائم شامل موارد زیر است: غش کردن حین ورزش یا فعالیت بدنی، بروز سنکوب همراه با درد قفسه سینه یا تپش قلب، غش کردن در حالت خوابیده، سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی قلبی در سنین پایین، و غش‌های مکرر بدون هیچ‌گونه علامت پیش‌درآمد (مانند سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم). در صورت مشاهده این موارد، مراجعه به متخصص قلب کودکان الزامی است.
روند تشخیص در مطب: پزشک چه اقداماتی انجام می‌دهد؟
برای تشخیص علت غش کودکان (سنکوب)، پزشک ابتدا شرح حال دقیقی از والدین و کودک می‌گیرد. سؤالاتی در مورد شرایط وقوع غش، علائم قبل و بعد از آن و سوابق پزشکی خانواده پرسیده می‌شود. معاینه فیزیکی کامل، به‌ویژه بررسی سیستم قلبی-عروقی، بخش مهمی از ارزیابی است. در اغلب موارد، گرفتن «نوار قلب» یا الکتروکاردیوگرام (ECG) اولین اقدام تشخیصی است. بسته به یافته‌ها و نظر پزشک، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی مانند هولتر مانیتورینگ، اکوکاردیوگرافی یا تست تیلت (Tilt Table Test) درخواست شود.
اقدامات اولیه و پیشگیری از تکرار سنکوب در کودکان
هنگام غش کردن کودک، او را به پشت بخوابانید و پاهایش را کمی بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا جریان خون به مغز تسهیل شود. لباس‌های تنگ او را شل کنید و پس از به هوش آمدن، به او کمی زمان برای استراحت بدهید. برای پیشگیری، به‌ویژه در موارد سنکوب وازوواگال، مصرف مایعات کافی، پرهیز از ایستادن‌های طولانی‌مدت و آموزش به کودک برای تشخیص علائم پیش‌درآمد (مانند سرگیجه، تهوع، رنگ‌پریدگی) و نشستن یا دراز کشیدن فوری، بسیار مؤثر است.