اسپیرومتری چیست؟
اسپیرومتری سادهترین و پرکاربردترین تست بررسی عملکرد ریه است. در این تست از شما خواسته میشود یک نفس عمیق بکشید و سپس با تمام قدرت در دهانهٔ دستگاه اسپیرومتر بازدم کنید. دستگاه اندازه میگیرد که ریههای شما چه حجمی از هوا را جابهجا میکنند و هوا با چه سرعتی از راههای هوایی خارج میشود. نتیجهٔ تست به پزشک کمک میکند تصویر دقیقتری از وضعیت راههای هوایی و ظرفیت تنفسی شما داشته باشد.
چه زمانی اسپیرومتری تجویز میشود؟
پزشک معمولاً در موقعیتهایی مانند موارد زیر انجام اسپیرومتری را پیشنهاد میکند:
- تنگی نفس هنگام فعالیت یا استراحت که علتش مشخص نشده است
- سرفهٔ طولانیمدت یا خسخس سینه
- بررسی و پیگیری بیماریهایی مانند آسم و بیماری انسداد مزمن ریه (COPD)
- ارزیابی وضعیت ریه در افراد سیگاری یا کسانی که در محیط کار با گردوغبار و مواد شیمیایی سروکار دارند
- ارزیابی آمادگی تنفسی پیش از برخی جراحیها
- سنجش اثر درمان در فاصلههای زمانی مشخص
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی برای تجویز، انجام و تفسیر اسپیرومتری، فوق تخصص بیماریهای ریه و متخصص بیماریهای ریه است. بسیاری از مطبها و کلینیکهای ریه دستگاه اسپیرومتری دارند و تست در همان جلسهٔ ویزیت یا با نوبت جداگانه انجام میشود. اگر ابتدا به پزشک عمومی یا متخصص داخلی مراجعه کردهاید و او به مشکل ریوی مشکوک شده باشد، معمولاً شما را برای انجام این تست به پزشک ریه ارجاع میدهد. در فهرست همین صفحه میتوانید پزشکان ریه را ببینید و نوبت اینترنتی بگیرید.
قبل از تست چه کارهایی لازم است؟
دستورالعمل دقیق آمادگی را همیشه از پزشک یا مرکز انجامدهندهٔ تست بپرسید، چون بسته به هدف تست متفاوت است. بهطور کلی ممکن است از شما خواسته شود چند ساعت قبل از تست از کشیدن سیگار، خوردن غذای سنگین و فعالیت بدنی شدید خودداری کنید و لباس راحتی بپوشید که مانع نفس عمیق نشود. اگر داروی تنفسی مانند اسپری استنشاقی مصرف میکنید، حتماً پیش از تست به پزشک اطلاع دهید؛ تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع موقت دارو فقط با خود پزشک است.
در جلسهٔ تست چه انتظاری داشته باشیم؟
اسپیرومتری بدون درد است و معمولاً حدود پانزده تا سی دقیقه طول میکشد. روی صندلی مینشینید، گیرهای کوچک روی بینی قرار میگیرد و از طریق قطعهٔ دهانی یکبارمصرف در دستگاه نفس میکشید. کارشناس مراحل را قدمبهقدم توضیح میدهد و تست معمولاً چند بار تکرار میشود تا نتیجهٔ قابل اعتماد به دست آید. گاهی پس از استفاده از داروی گشادکنندهٔ برونش زیر نظر پزشک، تست دوباره انجام میشود تا پاسخ راههای هوایی ارزیابی شود. ممکن است هنگام بازدمهای قوی کمی سرگیجهٔ گذرا احساس کنید که طبیعی است.
بعد از تست چه میشود؟
نتیجهٔ اسپیرومتری بهصورت نمودار و اعداد گزارش میشود و تفسیر آن بر عهدهٔ پزشک ریه است؛ اعداد بهتنهایی و بدون معاینه و شرح حال قابل قضاوت نیستند. پزشک بر اساس نتیجه ممکن است درمان را شروع یا تنظیم کند، تستهای تکمیلی درخواست کند یا تکرار دورهای اسپیرومتری را برای پیگیری روند بیماری پیشنهاد دهد. نتیجهٔ تستهای قبلی خود را در مراجعات بعدی همراه داشته باشید تا مقایسهٔ روند برای پزشک سادهتر شود.