نارسایی قلب در اطفال (Pediatric Heart Failure) وضعیتی است که در آن قلب کودک نمی‌تواند خون کافی برای تأمین نیازهای بدن پمپاژ کند. این عارضه با نارسایی قلبی در بزرگسالان متفاوت است و اغلب به دلیل نقایص مادرزادی قلب یا بیماری‌های عضلهٔ قلب رخ می‌دهد. تشخیص و درمان به‌موقع برای کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی کودک حیاتی است.
علائم نارسایی قلب در شیرخواران و کودکان؛ از تعریق تا تنگی نفس
علائم نارسایی قلب در اطفال بسته به سن متفاوت است. در شیرخواران، نشانه‌هایی مانند تعریق زیاد حین شیر خوردن، خستگی و نفس‌نفس زدن، وزن‌گیری ضعیف و تنفس سریع شایع است. در کودکان بزرگ‌تر، علائم میتواند شامل خستگی زودهنگام هنگام بازی، تنگی نفس، تورم در پاها، مچ پا یا شکم و سرفه‌های مداوم باشد. مشاهدهٔ این علائم، به‌ویژه اگر با هم رخ دهند، نیازمند مراجعهٔ فوری به پزشک متخصص کودکان یا فوق تخصص قلب اطفال است.
چرا قلب یک کودک دچار نارسایی می‌شود؟ شایع‌ترین دلایل
شایع‌ترین علت نارسایی قلب در اطفال، نقایص ساختاری مادرزادی قلب (Congenital Heart Defects) است که از بدو تولد وجود دارند. دلایل دیگر شامل کاردیومیوپاتی (بیماری‌های عضله قلب) که در آن عضله ضعیف یا ضخیم می‌شود، میوکاردیت (التهاب عضله قلب) ناشی از عفونت‌های ویروسی و آریتمی‌های شدید (ضربان نامنظم قلب) است. در موارد نادر، بیماری‌های اکتسابی مانند بیماری کاوازاکی یا فشار خون بالا نیز می‌توانند منجر به این وضعیت شوند.
روند تشخیص؛ از معاینه در مطب تا اکوکاردیوگرافی
تشخیص با شرح حال دقیق و معاینهٔ فیزیکی توسط پزشک آغاز می‌شود. پزشک به صدای قلب و ریه‌ها گوش می‌دهد و به دنبال علائم تورم یا بزرگی کبد می‌گردد. برای تأیید تشخیص، از ابزارهای تشخیصی مختلفی استفاده می‌شود. نوار قلب (ECG)، عکس قفسه سینه (Chest X-ray) و آزمایش خون اطلاعات اولیه‌ای می‌دهند. اما مهم‌ترین و دقیق‌ترین ابزار تشخیصی، اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب) است که تصویری متحرک از ساختار و عملکرد قلب ارائه می‌دهد و به پزشک در تعیین علت و شدت نارسایی کمک می‌کند.
گزینه‌های درمانی: از دارو تا جراحی و پیوند قلب
درمان نارسایی قلب در اطفال بر دو محور استوار است: مدیریت علائم و رفع علت زمینه‌ای. داروها نقش کلیدی در کاهش بار کاری قلب و کنترل مایعات بدن دارند. داروهایی مانند دیورتیک‌ها (ادرارآورها)، مهارکننده‌های ACE و بتابلاکرها رایج هستند. حمایت تغذیه‌ای، به‌ویژه در شیرخواران، برای تأمین کالری کافی جهت رشد ضروری است. اگر علت، یک نقص مادرزادی باشد، ممکن است جراحی ترمیمی لازم شود. در موارد بسیار شدید و مقاوم به درمان، پیوند قلب (Heart Transplantation) به‌عنوان آخرین گزینه مطرح می‌شود.