کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (Multicystic Dysplastic Kidney - MCDK) یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن کلیه به جای بافت طبیعی کلیوی، حاوی تعداد زیادی کیست (کیسههای پر از مایع) است و عملکرد طبیعی ندارد. این بیماری معمولاً در یک کلیه رخ میدهد و کلیه دیگر سالم است. تشخیص آن اغلب در دوران بارداری با سونوگرافی یا پس از تولد صورت میگیرد.
علت و تشخیص کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک
کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (MCDK) در اثر اختلال در رشد لولههای کلیوی در دوران جنینی ایجاد میشود. این اختلال مانع از اتصال صحیح لولههای جمعکننده ادرار به لگنچه کلیه شده و منجر به تجمع مایع و تشکیل کیستهای متعدد میشود. در بسیاری از موارد، کلیه مبتلا به طور کامل غیرعملکردی است. تشخیص معمولاً با سونوگرافی در دوران بارداری یا در بررسیهای تکمیلی پس از تولد انجام میشود. گاهی اوقات، با توجه به عدم وجود علائم بالینی، تشخیص تا سنین بالاتر به تأخیر میافتد.
علائم و نشانههای کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک
در بیشتر موارد، کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (MCDK) در یک کلیه، هیچ علامت یا نشانهٔ خاصی در نوزاد یا کودک ایجاد نمیکند، زیرا کلیه دیگر وظیفهٔ دفع ادرار را به عهده دارد. اما در موارد نادر که هر دو کلیه درگیر باشند یا مشکلات دیگری همراه آن وجود داشته باشد، ممکن است علائمی مانند فشار خون بالا، عفونت ادراری، یا اختلال در رشد دیده شود. به همین دلیل، پیگیریهای منظم پزشکی برای اطمینان از سلامت کلیهٔ سالم و بررسی وضعیت کلیهٔ درگیر ضروری است.
درمان و مدیریت کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک
درمان کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (MCDK) معمولاً شامل نظارت و پیگیری منظم است، به خصوص اگر فقط یک کلیه درگیر باشد. در این موارد، کلیهٔ سالم معمولاً به خوبی وظایف خود را انجام میدهد و کلیهٔ مبتلا به مرور زمان ممکن است کوچکتر شود. در برخی شرایط، مانند وجود عفونتهای مکرر، فشار خون بالا، یا درد، ممکن است پزشک جراح کلیه و مجاری ادراری (اورولوژیست) برداشتن کلیهٔ درگیر (نفرکتومی) را توصیه کند. تصمیمگیری برای درمان به وضعیت بالینی و نظر پزشک بستگی دارد.
پیگیری و آیندهٔ بیماران با کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک
افراد مبتلا به کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (MCDK) در یک کلیه، با پیگیریهای منظم توسط پزشک، معمولاً آیندهٔ خوبی دارند. مهمترین نکته، اطمینان از سلامت و عملکرد طبیعی کلیهٔ سالم است. پزشک ممکن است برای بررسی وضعیت کلیهٔ درگیر و اطمینان از عدم بروز عوارض احتمالی مانند فشار خون بالا یا عفونت، سونوگرافیهای دورهای را تجویز کند. در صورت نیاز به جراحی، روند بهبودی پس از آن نیز تحت نظر پزشک خواهد بود.
تفاوت کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک با بیماری کلیه پلیکیستیک
مهم است که کلیه مولتی کیستیک و پلی کیستیک (MCDK) را با بیماری کلیه پلیکیستیک (Polycystic Kidney Disease - PKD) اشتباه نگیریم. در MCDK، کلیه حاوی کیستهای متعدد و غیرعملکردی است و معمولاً ارثی نیست. در حالی که PKD یک بیماری ارثی است که در آن کیستهای متعدد در هر دو کلیه رشد کرده و به مرور زمان باعث نارسایی کلیوی میشوند. ساختار و علت ایجاد این دو بیماری متفاوت است و مدیریت آنها نیز بر این اساس تعیین میشود.