آرتریت هایپراوریسمی (Hyperuricemic Arthritis) التهاب مفاصل ناشی از تجمع کریستالهای اسید اوریک در بافت مفصلی است. این بیماری با حملات دردناک و ناگهانی در مفاصل — اغلب شست پا، زانو یا مچ — بروز میکند و اگر درمان نشود، به آسیب دائمی مفصل منجر میشود.
آرتریت هایپراوریسمی چیست و چرا مفصل ملتهب میشود؟
وقتی سطح اسید اوریک خون (اوریک اسید سرم) بالاتر از حد طبیعی برود، کریستالهای ریز سوزنمانندی به نام مونوسدیم اورات در فضای مفصلی رسوب میکنند. سیستم ایمنی این کریستالها را جسم خارجی تشخیص میدهد و به آنها حمله میکند؛ نتیجه التهاب شدید، تورم، قرمزی و درد سوزندهای است که گاهی حتی تماس ملحفه با مفصل را غیرقابل تحمل میکند. این حملات معمولاً شبانه شروع میشوند و بدون درمان ۷ تا ۱۰ روز ادامه دارند.
چه کسانی بیشتر در معرض آرتریت هایپراوریسمی هستند؟
مردان میانسال، افرادی که رژیم غذایی پرپروتئین (گوشت قرمز، احشاء، غذاهای دریایی) دارند، مصرفکنندگان منظم الکل، بیماران با نارسایی کلیوی، افراد مبتلا به فشار خون بالا که داروهای دیورتیک (ادرارآور) مصرف میکنند، و کسانی با سابقه خانوادگی نقرس در ریسک بالاتری قرار دارند. چاقی و کمآبی بدن نیز از عوامل تشدیدکننده شناختهشدهاند. در زنان، این بیماری بیشتر بعد از یائسگی دیده میشود.
روند تشخیص در مطب: از آزمایش تا آسپیراسیون مفصل
پزشک معمولاً با آزمایش خون سطح اسید اوریک سرم را اندازه میگیرد، اما نکته مهم این است که در حین حمله حاد، این عدد ممکن است طبیعی به نظر برسد. دقیقترین روش تشخیصی، آسپیراسیون مفصل (کشیدن مایع مفصلی با سرنگ) و مشاهده کریستالهای اورات زیر میکروسکوپ پلاریزه است. سونوگرافی مفصل و گاهی سیتیاسکن دوانرژی نیز برای تأیید رسوب کریستال به کار میروند. برای مراجعه، آماده باشید مفصل دردناک را معاینه دهید و داروهای مصرفیتان را کامل بیاورید.
رویکرد درمانی: کنترل حمله حاد و پیشگیری از عود
درمان آرتریت هایپراوریسمی دو مرحله دارد: اول، کنترل التهاب در حمله حاد با داروهایی که پزشک تجویز میکند (مانند کلشیسین، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا کورتیکواستروئیدها بسته به وضعیت بیمار). دوم، کاهش پایدار سطح اسید اوریک خون برای جلوگیری از حملات بعدی و آسیب مفصلی. تغییر سبک زندگی — کاهش مصرف پروتئین حیوانی، افزایش نوشیدن آب، کنترل وزن — بخش جداییناپذیر درمان است. هیچ نتیجهای بدون پیگیری منظم تضمین نمیشود.
سؤالهایی که باید از پزشک بپرسید
در ویزیت اول این سؤالها را مطرح کنید: آیا سطح اسید اوریک من نیاز به درمان دارویی دارد یا فقط تغییر رژیم کافی است؟ آیا داروهایی که الان مصرف میکنم (مثل دیورتیکها) اسید اوریک را بالا میبرند؟ هدف درمانی برای سطح اسید اوریک من چقدر است؟ چه علائمی نشان میدهد که مفصل آسیب دائمی دیده؟ و آیا توفوس (رسوب کریستال زیر پوست) در من وجود دارد؟ پرسیدن این سؤالها به پزشک کمک میکند درمان را دقیقتر تنظیم کند.