غدد درونریز اندامهای کوچکی هستند که با ترشح هورمون، بسیاری از کارهای بدن مانند سوختوساز، فشار خون و تعادل کلسیم را تنظیم میکنند. گاهی بزرگشدن غده، پیدا شدن ندول یا توده، یا ترشح بیش از اندازهٔ هورمون به جایی میرسد که دارو بهتنهایی کافی نیست و پزشک جراحی را پیشنهاد میکند. جراحیهای غدد بیشتر شامل عملهای تیروئید، پاراتیروئید و غدهٔ آدرنال (فوقکلیوی) است. در این صفحه با انواع این جراحیها، نشانههایی که ممکن است به عمل ختم شوند و تخصصهای مرتبط آشنا میشوید و میتوانید از پزشکان همین صفحه نوبت آنلاین بگیرید.
جراحیهای غدد شامل چه عملهایی میشود؟
شایعترین جراحیهای غدد روی سه غده انجام میشود:
- جراحی تیروئید: برداشتن بخشی یا تمام غدهٔ تیروئید به دلیل ندول مشکوک، بزرگی غده (گواتر) که بر گلو فشار میآورد، یا پرکاریای که با دارو کنترل نشده است.
- جراحی پاراتیروئید: برداشتن غدهٔ پاراتیروئید پرکار که معمولاً با بالارفتن کلسیم خون و عوارضی مانند سنگ کلیه یا پوکی استخوان خود را نشان میدهد.
- جراحی آدرنال: برداشتن توده یا تومور غدهٔ فوقکلیوی که هورمون اضافه ترشح میکند یا اندازهاش نیاز به بررسی جدی دارد.
اینکه چه بخشی از غده برداشته شود و عمل به روش باز انجام شود یا لاپاراسکوپی، به شرایط هر بیمار بستگی دارد و تشخیص نهایی با پزشک است.
چه زمانی باید برای مشکل غدد به پزشک مراجعه کنیم؟
نشانههایی مانند توده یا برجستگی در گردن، احساس فشار در گلو، تغییر صدا یا مشکل در بلع، بالابودن مداوم کلسیم خون در آزمایشها و فشار خون مقاوم به درمان از مواردی هستند که ارزش بررسی دارند. البته دیدن این نشانهها به معنی نیاز قطعی به عمل نیست؛ بسیاری از ندولها و اختلالهای هورمونی فقط با دارو و پیگیری منظم کنترل میشوند و جراحی زمانی مطرح میشود که بررسیها ضرورت آن را نشان دهند. تصمیمگیری در این باره با پزشک معالج است.
برای جراحیهای غدد به چه دکتری مراجعه کنیم؟
نقطهٔ شروع معمولاً متخصص جراحی عمومی است؛ بخش بزرگی از عملهای تیروئید و پاراتیروئید را همین گروه انجام میدهند. فوق تخصص غدد نقش مهمی در تشخیص، تفسیر آزمایشهای هورمونی و تنظیم داروها پیش و پس از عمل دارد و معمولاً پیش از تصمیم به جراحی، بیمار را ارزیابی میکند. برای عملهای پیچیدهتر نیز فلوشیپ جراحی غدد درونریز دورهٔ تکمیلی ویژهٔ همین جراحیها را گذرانده است. در عمل، نتیجهٔ مطلوب حاصل همکاری جراح و متخصص غدد است: یکی وضعیت هورمونی را میسنجد و دیگری عمل را انجام میدهد. در فهرست همین صفحه میتوانید پزشکان این تخصصها را ببینید و بهصورت آنلاین نوبت بگیرید.
بعد از جراحی غدد چه مراقبتهایی لازم است؟
پس از عمل، معمولاً آزمایشهای هورمونی برای بررسی عملکرد باقیماندهٔ غده تکرار میشود و ممکن است پزشک برای مدتی یا بهطور دائم دارو تجویز کند؛ برای مثال پس از برداشتن کامل تیروئید، مصرف هورمون جایگزین طبق نظر پزشک ادامه مییابد. مراقبت از محل بخیه، مصرف بهموقع داروها و مراجعهٔ منظم برای ویزیت پیگیری، بخش جدانشدنی روند بهبود است. برنامهٔ دقیق مراقبت برای هر بیمار متفاوت است و باید از پزشک معالج پرسیده شود.