اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder یا GAD) یک اختلال روانی است که با نگرانی بیشازحد، مداوم و غیرقابلکنترل دربارهٔ موضوعات مختلف روزمره مثل سلامتی، کار یا خانواده مشخص میشود. این نگرانی با موقعیت واقعی تناسب ندارد و عملکرد فرد را مختل میکند. این وضعیت با نگرانیهای عادی و موقتی تفاوت اساسی دارد.
اضطراب فراگیر (GAD) چه فرقی با نگرانی معمولی دارد؟
همهٔ ما گاهی نگران میشویم، اما نگرانی در اختلال اضطراب فراگیر (GAD) چند تفاوت کلیدی دارد: اول اینکه در بیشتر روزها رخ میدهد و میتواند موضوعات مختلفی را دربر بگیرد. دوم، شدت آن با اهمیت موضوع تناسب ندارد. سوم، کنترل نگرانی برای فرد دشوار است. تداوم نگرانی در بیشتر روزها برای دستکم شش ماه بخشی از معیار تشخیص است؛ اما اگر نگرانی زندگی روزمره را مختل کرده، برای کمکگرفتن منتظر شش ماه نمانید.
علائم اضطراب فراگیر: فراتر از دلشوره
نشانههای اضطراب فراگیر فقط روانی نیستند و جسم را هم درگیر میکنند. علائم روانی شامل نگرانی مداوم، مشکل در تمرکز، احساس بیقراری و تحریکپذیری است. علائم جسمی نیز شایع هستند و شامل خستگی مزمن، تنش عضلانی (بهویژه در شانه و گردن)، اختلالات خواب (سخت به خواب رفتن یا بیدار شدن مکرر)، تپش قلب، تعریق و مشکلات گوارشی مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS) میشود.
روند تشخیص اضطراب فراگیر در مطب
تشخیص این اختلال با آزمایش خون یا عکسبرداری ممکن نیست. روانپزشک یا روانشناس از طریق یک مصاحبهٔ بالینی دقیق، علائم شما، مدتزمان آنها و تأثیرشان بر زندگیتان را ارزیابی میکند. معمولاً از معیارهای تشخیصی راهنمای آماری و تشخیصی اختلالهای روانی (DSM-5) استفاده میشود. پزشک همچنین ممکن است برای رد کردن سایر بیماریهای جسمی که علائم مشابهی ایجاد میکنند، معاینات یا آزمایشهایی را درخواست کند.
درمان اضطراب فراگیر با رواندرمانی یا دارو
درمان میتواند رواندرمانی، دارو یا ترکیبی از هر دو باشد؛ انتخاب آن به نیاز و ترجیح فرد و ارزیابی متخصص بستگی دارد. رواندرمانی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT)، به فرد کمک میکند تا الگوهای فکری منفی و نگرانکننده را شناسایی و اصلاح کند. در کنار آن، دارودرمانی نیز ممکن است تجویز شود. داروهای ضدافسردگی از دستههای SSRI و SNRI رایجترین گزینهها هستند. انتخاب روش درمانی مناسب به شدت علائم و نظر پزشک معالج بستگی دارد.