دندان شکسته یا ضربه‌دیده (Dental Trauma/Fractured Tooth) به هر نوع آسیب فیزیکی به دندان، از ترک‌های مویی و لب‌پریدگی‌های جزئی تا شکستگی‌های عمیق و جدا شدن کامل دندان، گفته می‌شود. این وضعیت میتواند در اثر حوادث، ورزش یا حتی جویدن غذای سفت رخ دهد و نیازمند بررسی فوری توسط دندانپزشک برای جلوگیری از عوارض جدی‌تر است.
علائم شایع دندان شکسته یا ضربه‌دیده چیست؟
علائم بسته به شدت آسیب متفاوت است. ممکن است درد شدید و ناگهانی یا دردی که هنگام جویدن یا تماس با سرما و گرما ایجاد می‌شود، تجربه کنید. حساسیت دندان، لبه‌های تیز که زبان یا گونه را آزار می‌دهد و تورم لثه در اطراف دندان آسیب‌دیده از دیگر نشانه‌ها هستند. گاهی شکستگی بدون درد است اما با چشم دیده می‌شود یا فقط در معاینه دندانپزشکی و با رادیوگرافی (عکس دندان) قابل تشخیص است. هرگونه تغییر رنگ دندان پس از ضربه نیز یک علامت مهم محسوب می‌شود.
اقدامات فوری و حیاتی پس از ضربه به دندان
اولین قدم، حفظ آرامش و اقدام سریع است. دهان خود را با آب ولرم بشویید. اگر تکه‌ای از دندان جدا شده، آن را پیدا کرده و داخل ظرف کوچکی از شیر یا بزاق دهان خودتان قرار دهید و همراه خود به دندانپزشکی ببرید. برای کاهش تورم، از بیرون دهان روی گونه کمپرس سرد قرار دهید. از دستکاری دندان یا تلاش برای چسباندن قطعه شکسته با چسب‌های خانگی جداً خودداری کنید و در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه نمایید. این اقدامات شانس موفقیت درمان را افزایش می‌دهد.
انواع شکستگی دندان و روشهای درمانی
درمان دندان شکسته یا ضربه‌دیده به نوع و عمق شکستگی بستگی دارد. ترک‌های سطحی مینا (Craze Lines) معمولاً به درمان نیاز ندارند. لب‌پریدگی‌های کوچک با روش باندینگ (Bonding) یا پر کردن ترمیم می‌شوند. شکستگی‌های بزرگ‌تر ممکن است به ونیر (Veneer) یا روکش (Crown) نیاز داشته باشند. اگر شکستگی به پالپ یا عصب دندان رسیده باشد، درمان ریشه (عصب‌کشی) قبل از گذاشتن روکش ضروری است. در موارد شدید که دندان دونیم شده (Split Tooth) یا ریشه دچار شکستگی عمودی شده، ممکن است تنها راه، کشیدن دندان باشد.
در مطب دندانپزشکی برای دندان ضرب‌دیده چه انتظاری داشته باشیم؟
دندانپزشک ابتدا شرح حال دقیقی از چگونگی وقوع حادثه می‌گیرد و دندان را معاینه می‌کند. سپس به احتمال زیاد برای ارزیابی وسعت آسیب به ریشه و استخوان اطراف، عکس رادیوگرافی (X-ray) تجویز می‌کند. پس از تشخیص قطعی نوع شکستگی، گزینه‌های درمانی موجود را با شما در میان می‌گذارد. در این جلسه می‌توانید تمام سؤالات خود را دربارهٔ روند درمان، طول عمر ترمیم، مراقبت‌های لازم و هزینه‌های احتمالی بپرسید تا با آگاهی کامل برای ادامهٔ درمان تصمیم‌گیری کنید.