واریس معمولاً به رگهای سطحیِ گشاد و پیچخورده گفته میشود. اصطلاح «واریس عمقی» بهتنهایی تشخیص دقیقی نیست؛ درگیری وریدهای عمقی میتواند شامل نارسایی دریچهها یا انسداد باشد. لختهٔ ورید عمقی (DVT) موضوع جداگانهای است و نباید هر نارسایی وریدی را لخته دانست.
تفاوت کلیدی واریس عمقی و سطحی چیست؟
وریدهای سطحی زیر پوست و وریدهای عمقی در میان عضلات قرار دارند. اختلال بازگشت خون در هر یک میتواند علائم ایجاد کند؛ واریس سطحی هم همیشه صرفاً زیبایی نیست و ممکن است با تغییرات پوستی، زخم یا خونریزی همراه شود. معاینه و سونوگرافی مشخص میکنند کدام بخش درگیر است.
علائم هشداردهنده: چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
علائم واریس سطحی شامل درد، احساس سنگینی، خستگی پا و دیدن رگهای برجسته است. اما اگر علائمی مانند تورم ناگهانی و شدید در یک پا، احساس گرما در ناحیه متورم، درد هنگام راه رفتن یا ایستادن و تغییر رنگ پوست به سمت قرمزی یا تیرگی را تجربه کردید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم میتوانند نشانهٔ درگیری سیستم عمقی و وجود لخته خون یا ترومبوز ورید عمقی (DVT) باشند. اگر همراه درد و تورم پا، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه دارید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
روند تشخیص: از معاینه بالینی تا سونوگرافی داپلر
ارزیابی با معاینه و بررسی سابقه توسط پزشک یا تیم باتجربه در بیماریهای وریدی شروع میشود. سونوگرافی داپلکس وریدی (داپلر) برای بررسی جریان خون و برگشت غیرطبیعی آن و برنامهریزی درمان به کار میرود؛ انجام و تفسیر آن نیازمند مهارت مرتبط است.
نگاهی به روشهای درمانی موجود
درمان بر اساس اینکه کدام سیستم (عمقی، سطحی یا هر دو) درگیر است، تعیین میشود. برای واریس سطحی، روشهایی مانند پوشیدن جوراب واریس، اسکلروتراپی (تزریق در رگ)، لیزردرمانی و جراحیهای کوچک رایج است. اما درمان مشکلات وریدهای عمقی پیچیدهتر است و اغلب بر مدیریت بیماری زمینهای، استفاده از داروهای ضدانعقاد (در صورت وجود لخته) و کنترل تورم با جورابهای فشاری مخصوص متمرکز است. تصمیم نهایی دربارهٔ بهترین روش درمانی به عهدهٔ پزشک معالج است.