خارش مقعد که در پزشکی پروریتوس آنی نامیده میشود، مشکلی شایع است و در هر سنی دیده میشود. بسیاری از افراد بهدلیل خجالت، مراجعه را ماهها عقب میاندازند و در این فاصله با شستوشوی مکرر یا پمادهای خودسرانه پوست ناحیه را حساستر میکنند؛ در حالی که علت خارش اغلب ساده است و معاینه و درمان آن کاملاً سرپایی و در مطب انجام میشود. هرچه زودتر علت مشخص شود، چرخهٔ «خارش، خاراندن و تحریک بیشتر» زودتر قطع میشود.
علت خارش مقعد چیست؟
- هموروئید و شقاق، که رطوبت و ترشح ناحیه را بیشتر میکنند
- عفونت قارچی پوست اطراف مقعد
- انگل کرمک، بهخصوص در کودکان و با خارش شبانه
- تعریق زیاد یا باقی ماندن رطوبت پس از شستوشو
- حساسیت به صابون، شویندهها و دستمالهای معطر
- بیماریهای پوستی مانند اگزما یا پسوریازیس
- شستوشوی بیش از حد که چربی محافظ پوست را از بین میبرد
در برخی افراد هم با وجود بررسی، علت مشخصی پیدا نمیشود که آن هم مسیر درمانی خودش را دارد؛ تشخیص علت با دکتر است.
چه کارهایی به کاهش خارش کمک میکند؟
تا زمان مراجعه، چند اقدام ساده معمولاً از شدت خارش کم میکند: ناحیه را با آب ولرم و بدون صابون معطر بشویید و بهجای مالیدن، با حولهای نرم خشک کنید؛ لباس زیر نخی و غیرتنگ بپوشید؛ تا جای ممکن نخارانید، چون خاراندن پوست را زخم میکند و خارش را شدیدتر برمیگرداند؛ و مصرف غذاهای خیلی تند و پرادویه را کمتر کنید. از استفادهٔ طولانی و خودسرانهٔ پمادها بپرهیزید؛ برخی از آنها با مصرف بیرویه خودشان پوست را نازک و حساس میکنند.
برای خارش مقعد به چه دکتری مراجعه کنیم؟
نقطهٔ شروع مناسب متخصص جراحی عمومی است که بیماریهای شایع ناحیهٔ مقعد مانند هموروئید و شقاق را معاینه و درمان میکند. اگر مشکل تکرارشونده یا پیچیده باشد، فلوشیپ جراحی کولورکتال بهطور تخصصی روی بیماریهای همین ناحیه کار میکند. در مواردی که ظاهر پوست به بیماریهایی مانند اگزما، قارچ یا پسوریازیس شبیه است، متخصص پوست گزینهٔ درست است. معاینه چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد و برای دکتر یک معاینهٔ کاملاً روزمره است؛ در فهرست همین صفحه میتوانید دکترهای مرتبط را ببینید و آنلاین نوبت بگیرید.
چه زمانی خارش مقعد نیاز به بررسی جدیتر دارد؟
اگر همراه خارش، خونریزی هنگام اجابت مزاج، توده یا برجستگی در ناحیه، درد شدید، ترشح مداوم، کاهش وزن بیدلیل یا تغییر پایدار در اجابت مزاج دارید، مراجعه را عقب نیندازید. این علائم به معنای بیماری خطرناک نیستند، ولی باید توسط دکتر معاینه شوند تا علتشان مشخص شود.